Actueel

Bedrijf Begeman, akkerbouwer in de Veenkoloniën

23 april 2012 |

2010

Harmannus Begeman is akkerbouwer in Nieuwe Pekela. Het is een typisch veenkoloniaal bedrijf met 50 procent aardappelen, en de rest bieten, granen en nog negen hectare cichorei. Het is een maatschap met zijn vader. Vader en zoon zijn nu bezig het bedrijf zo in te richten dat Begeman junior het alleen kan runnen. Er is waarschijnlijk een opvolger. Het bedrijf is 127 hectare groot (iets groter dan gemiddeld), een deel van de grond 45 hectare ligt achter het huis, een ander deel (35 ha) ligt bij Veendam en dan zijn er nog twee stukken van 15 en 35 hectare die elders liggen. De percelen zijn allemaal goed bereikbaar.


2012

Gekoppelde steun vervallen

De uitgangssituatie van het bedrijf is niet veranderd. Het areaal is nog steeds 127 hectare. De afgelopen twee jaar is er wel veel veranderd in de prijzen en de opbrengsten. Belangrijk is dat de gekoppelde steun is losgekoppeld. Tot 2012 was nog 60% van de zetmeelsteun gekoppeld aan de productie. Dit is in 2012 vervallen. Vanaf dit jaar wordt de steun rechtstreeks uitgekeerd door de EU als bedrijfstoeslag. In 2012 en 2013 krijgen de telers daardoor meer bedrijfstoeslag dan in 2011. Bovendien waren het een paar goede jaren voor aardappelen en graan: de prijzen waren hoger dan de afgelopen jaren en opbrengsten erg goed. “Samen met de aanstaande veranderingen in het GLB heeft mij dat wel gestimuleerd om wat meer actief te zijn op de markt. Welke gewassen kan ik nog meer telen, kan ik de zetmeelaardappelen ook elders kwijt tegen een hogere prijs?”

Schaarste

Zo ben ik begonnen met uien en dat bevalt me eigenlijk heel goed. Het is nog wel een leerproces, maar het tweede jaar was al beter dan het eerste. Dan heb ik nog de cichorei die ook extra opbrengsten heeft. Maar ook daar zien we als telers dat we als marktpartij moeten optreden en niet alleen afwachten wat de afnemer wil. Laat er af en toe maar een beetje schaarste ontstaan zodat de prijzen omhoog gaan. Er worden hier de laatste jaren zelfs al consumptieaardappelen geteeld. We dachten altijd dat dat hier niet zou gaan, maar het blijkt heel wel mogelijk. Misschien niet het topsegment, maar wel heel goede aardappels.

Onkruid of natuur?

Ik denk verder dat er voor ons een belangrijke toekomst ligt in een verdere verwerking van onze producten. Zeker met bieten kun je denk ik nog zo veel meer dan er nu mee gebeurt. Wat dat betreft heb ik wel veel hoop op de vele experimenten die daar over lopen. Niet dat we daar in een paar jaar veel aan hebben maar voor de lange termijn denk ik dat onze toekomst ligt in het verder en beter bewerken van de landbouwproducten.
Sinds drie jaar doe ik er ook akkerranden bij op 11 hectare. Het resultaat is niet altijd even goed, tenminste, het wordt hier en daar wel echt een rommeltje. Het bloemenmengsel veronkruidt snel. Zelf zou ik het anders beheren, maar dat mag niet. Ik pleit dan ook altijd voor meer vrijheid voor de ondernemer om die akkerranden naar eigen goeddunken te beheren. Kritiek is er ook vanuit de buurt: sommigen vinden dat het onkruid in de akkerranden ook overslaat naar hun percelen. Een veeboer klaagt over distels, een paardenhouder over kruiskruid. Volgens mij valt dat allemaal nog wel erg mee.”

Graanprijs

Door de hoge graanprijs is ook de prijs voor het zetmeel gestegen. Dat heeft tot een hogere prijs geleid voor de afnemers van het zetmeel. Begeman verwacht op basis van het na-ijl effect van de hogere graanprijs, dat dat ook volgend jaar, dus 2013, goed zal worden. De prijs van krap 4 cent die de telers in het verleden kregen, zal wel eens naar 6, 7 of nog hoger kunnen groeien, denkt Begeman. “Een dergelijke prijs geeft ons in ieder geval de mogelijkheid om reserves op te bouwen en te investeren zodat we straks klaar zijn onder het nieuwe GLB. Verder ga ik er vanuit dat het beleid zodanig vorm krijgt dat we een zachte landing krijgen. Dat er overgangsregelingen in zitten en dat we dus niet in een keer onder het nieuwe beleid heel erg in inkomen achteruit gaan.”


GLB-check

Halvering steun

Begeman heeft momenteel een toeslag van ca. 116.000 euro. Daar komt nog bij dat hij 20.000 euro krijgt voor het akkerrandenbeheer als vergoeding voor gederfde inkomsten voor de hectaren waarop hij geen andere gewassen kan telen.
Het bouwplan bestaat uit 65 hectare zetmeelaardappelen, en verder tarwe, gerst, uien. Bieten en cichorei.
Over 5 jaar zal de steun afgenomen zijn tot 52.000 euro. Daarnaast zal hij ongeveer 9 hectare moeten inrichten als Ecological focus area. In zijn situatie zal hij waarschijnlijk al wel voldoen aan die vergroeningseis namelijk via de natuurlijke akkerranden. In feite gaat hij dan ook terug van 136.000 euro in 2012 naar 52.000 euro in 2019. Het bedrag uit de 2e pijler dat hij ontvangt voor akkerrandenbeheer hoeft niet te vervallen als hij het ook opgeeft voor EFA. Hij zal alleen het vergroeningsdeel niet ‘dubbel’ uitbetaald krijgen. In de praktijk betekent dat een korting van het vergroeningsdeel op het bedrag uit de 2e pijler.

Verdere intensivering

“Dat is natuurlijke een forse stap terug. Als we altijd jaren als 2012 hadden, dan zou het nog wel op te vangen zijn. Maar omdat we daar niet op mogen rekenen, moeten we proberen om het gat op een andere manier te dichten. Zelf denk ik dat de vergroening veel breder gezien moet worden. Ik heb hier bijvoorbeeld nog asbestdaken die ik best wil vervangen voor een dak met zonnepanelen. Ook dat is vergroening denk ik. Of onze gezamenlijke vergister van de suikerfabriek, ook dat zie ik als een vergroening. Als dat allemaal niet gaat tellen als vergroening, zal ik het toch moeten gaan zoeken in een verdere intensivering: productieverhoging en kostenverlaging. Andere teelten kan ook nog, bijvoorbeeld de consumptieaardappelen die het hier toch wel blijken te doen.

Stoppen?

Wellicht gaan er bedrijven stoppen. Mensen die zeggen: ik ben 60-65 en ik heb het wel gehad. Die zullen grond gaan verkopen. Dat zal niet voor iedereen meteen op te brengen zijn, maar grond huren zou ik nog wel doen denk ik. Hoewel men dat hier in de buurt nauwelijks doet. Daar zijn ze veel te huiverig voor: ‘want je komt nooit meer van een huurder af’, is het verhaal hier.

Alle bedrijven in deze serie >>

 

Tags: , , ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>