Actueel

CLM’s reactie op ‘Wat als…’ – Het GLB van de toekomst

18 mei 2015 |

akkerrand

Vanuit CLM doe ik een verkenning naar de mogelijke rol van het GLB voor het verduurzamen van de Nederlandse landbouw in de toekomst.

Deze verkenning bestaat onder andere uit gesprekken, op twee niveaus:

  • Organisaties die betrokken zijn bij de verduurzaming van de Nederlandse landbouw: vertegenwoordigers van een twintigtal bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden (afgerond).
  • Groepen boeren verspreid over het land. Deze gesprekken zijn praktijkgericht en gaan over concrete vergroeningsmaatregelen die goed aansluiten bij bedrijfsvoering in uiteenlopende situaties (nog in uitvoering).

Uit de gesprekken met opiniemakers leid ik enkele conclusies af, waarmee ik een bijdrage wil leveren aan de gedachtevorming over het GLB ná 2020. Zie ook ‘Wat als… Het GLB na 2020, hoe zou het volgens u ook kunnen?’

1. Inkomenstoeslag zonder bijkomende voorwaarden is eindig

Het Europese GLB-budget zal krimpen, en is niet meer vanzelfsprekend. De komende jaren zal de inkomenstoeslag steeds meer gekoppeld worden aan maatschappelijke tegenprestaties. Die trend is reeds ingezet, het is aan de sector om zelf het initiatief te nemen en op zaken vooruit te lopen. Zo kan deze zelf de invulling van de maatschappelijke tegenprestaties in de hand houden.

2. Pijler 1 wordt overbodig

Steeds meer toeleveranciers en afnemers in de landbouw  hanteren een duurzaamheidsprogramma. Vanuit intrinsieke motivatie, wens van een goede reputatie of het inzicht dat de continuïteit van aanvoer en afzet van hun product niet langer vanzelfsprekend is met de huidige landbouwpraktijk. Als deze trend zich doorzet, zal de verduurzaming van de landbouw steeds meer gestuurd gaan worden door de markt. Vooralsnog ga ik uit van een mengvorm waarbij de financiële prikkel deels uit de markt en deels uit het POP (bovenwettelijk) komt . Equivalente pakketten, komend van partijen die dichter bij de boer staan, kunnen in zo’n nieuw systeem een plek vinden. Zo komen ook voorwaarden die beter passen bij de bedrijfsvoering zoals we die in Nederland kennen. Een wereld van verschil met de generieke vergroeningseisen vanuit Brussel.

3. Noodzaak van meer focus op bodem, zowel privaat als publiek

Bodem is een thema dat maatschappelijk een grote belangstelling heeft. Het is het Jaar van de Bodem, maar we vinden bodem nauwelijks terug in het GLB. Het is evident dat een gezonde bodem de basis is voor natuurlijke processen, biodiversiteit, klimaatadaptatie en -mitigatie en de continuïteit van productie. Daarmee is de bodem een unieke verbindende factor binnen de kringloop op een bedrijf en tussen ogenschijnlijk verschillende doelen. We missen concrete maatregelen in het GLB-pakket en tot nu toe missen we ook een entiteit die zich daar hard voor wil maken. Wellicht omdat bodem op het grensvlak van privaat en publiek ligt?

4. De huidige vergroeningseisen zijn niet effectief

Vergroeningseisen zijn vastgesteld door Europese overheden en leiden tot vervreemding; de boer begrijpt niet waar de eisen op gebaseerd zijn, heeft zijn twijfels bij de beoogde effecten en zal ze zich nooit ‘eigen’ maken. Zelfs de meest ambitieuze boeren – die in zijn voor vergroening – raken gefrustreerd omdat de mogelijkheden niet uitdagend en/of te beperkt zijn. Equivalente pakketten zijn een alternatief, die zetten de boer weer aan het stuur en openen de deur naar een integrale aanpak. Maar dan moeten er wel meer pakketten komen,  Want er zijn boeren die anders werken of groener zijn dan hun Veldleeuwerik-collega’s, die toch noodgedwongen aan de generieke vergroeningseisen moeten voldoen.

5. De kracht voor vergroening ligt bij de boeren zelf

Ik ben onder de indruk van de kracht en passie die ik bij de collectieven ervoer op de Landelijke ANLB-dag. Het iniatief vanuit de regio lijkt een goed alternatief voor de controle en verantwoording zoals die nu op grote afstand van de boerderij plaatsvindt. De toekomst zal moeten uitwijzen of deze collectieven die verwachting kunnen waarmaken. Op termijn zouden ze een bredere ambitie in de verduurzaming (bodem, water, emissies, biodiversiteit) van de landbouw kunnen ontwikkelen, naast het op ecologie gerichte agrarische natuurbeheer dat zij nu gaan doen. Juist bij hen zouden pijler 1 en 2 goed kunnen worden gecombineerd.

 

Claudia Rieswijk
CLM

 

Tags:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>