Actueel

Collectieven en het belang van handen schudden

28 oktober 2014 |

Agrarisch natuurbeheer is niet alleen een ecologische of een organisatorische, maar zeker ook een sociale aangelegenheid. Sterker nog, het slagen van het nieuwe stelsel staat of valt met het behouden en versterken van het ‘sociale kapitaal’ in het agrarisch natuurbeheer. Daarom is het belangrijk om het nieuwe stelsel niet alleen formeel en in handboeken te regelen, maar ook op het niveau van het handen schudden tussen agrariërs.

Waarborgen van kwaliteit

Op dit moment wordt het nieuwe stelsel agrarisch natuurbeheer ingevoerd. Door het hele land worden collectieven gevormd die met de provincies zullen gaan bespreken welke natuurdoelen hun achterban zal realiseren. Tegelijkertijd wordt er hard gewerkt aan het waarborgen van de kwaliteit van het agrarisch natuurbeheer via certificaten en een kwaliteitshandboek. Om richting Europa te kunnen verantwoorden dat de gelden goed besteed worden, maar ook om duidelijk te kunnen maken dat het wat oplevert voor de natuur en meer specifiek voor biodiversiteit. Velen zijn hier meer dan druk mee.

Agrarische natuurverenigingen met sociaal kapitaal

Sterke agrarische natuurverenigingen en collectieven bestaan uit agrariërs die vinden dat zorg voor bodem, natuur en landschap bij het boerenbedrijf horen. Zij spelen in op een verwachting in de samenleving, maar doen het veelal ook vanuit een eigen motivatie. Het moet samen omdat natuurwaarden over bedrijfsgrenzen heen gaan, maar ook omdat er het gevoel gedeeld wordt: ‘we regelen het met elkaar’. Dit heeft te maken met gedeelde bedrijfsstrategieën, maar ook met een beroeps- en regionale identiteit en vertrouwen dat is opgebouwd op basis van samenwerking.

Elkaar aanspreken

De kracht van de agrarische natuurverenigingen schuilt in hun eigen aanpak. De veldcoördinator speelt daarin niet zelden een belangrijke rol. Als hij of zij een boer aanspreekt over de gemaakte afspraken, dan wordt dat makkelijker geaccepteerd dan wanneer een ambtenaar van de NVWA dat doet. Met de coördinator is er een vertrouwensrelatie; met de ambtenaar niet. Bovendien letten buren op elkaar en spreken elkaar ook aan. Ze hebben samen de eer van het gebied hoog te houden. Op goede resultaten is men trots. Er zijn vele gebieden in Nederland waar hier sprake van is en waar op dit sociale kapitaal voortgebouwd kan worden.
Bureaucratie op de loer

Het is de vraag wat er van dat sociaal kapitaal overblijft in de collectieve aanpak. Het is opgebouwd in de kring van de agrarische natuurverenigingen, maar bestaat vaak nog niet op het niveau van het collectief. Daar moet het nog opgebouwd worden. De afstand van de deelnemers tot het bestuur van het collectief wordt groter, al is in het bestuur de eigen agrarische natuurvereniging vertegenwoordigd. Wij vermoeden dat dit bij een deel van de agrarische natuurverenigingen een probleem kan worden.

Taakverdeling

De deelnemers sluiten straks een overeenkomst met het collectief en het collectief verzorgt de betaling en wellicht ook de controle. Veel agrarische natuurverenigingen verwachten dat zij het contact met hun leden over de uitvoering zullen behouden. Maar de kans bestaat dat collectieven bureaucratische organisaties worden, onder druk van de behoeften van het ministerie van Economische Zaken en de provincies om met een beperkt partijen zaken te hoeven doen en te kunnen verantwoorden dat de middelen efficiënt en effectief besteed worden. In hoeverre de kracht van de agrarische natuurverenigingen benut kan worden, hangt deels af van de taakverdeling tussen collectief en agrarische natuurverenigingen.

Bouwen aan sociaal kapitaal

Het zou helpen als Rijk en provincies meer oog zouden krijgen voor de waarde van de boerenaanpak, waarin men op gebiedsniveau samenwerkt en de lijnen kort zijn. Ambtenaren gebruiken vaak graag een ‘handbook’, boeren werken graag samen op basis van ‘handshake’. Bovendien zijn boeren beter dan ambtenaren in staat om innovaties in de bedrijfsvoering en de keten te bedenken die goed combineren met agrarisch natuurbeheer.

Als ze meer zelf moeten doen, geef hen dan ook het vertrouwen door het op hun manier te laten organiseren. Wat we nodig hebben zijn sociaal sterke collectieven, waarbinnen boeren topsport kunnen bedrijven in het agrarisch natuurbeheer.

 

Alwin Gerritsen en Judith Westerink
Alterra Wageningen UR


Meer lezen

 

 

Tags:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>