Actueel

De rol van korte ketens en het GLB

23 november 2015 |

Hoe kunnen korte ketens en stadslandbouw zich in de toekomst als nieuw verdienmodel ontwikkelen? En wat betekent dat voor het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid na 2020? Daarover ging de ontwerpsessie ‘Van dichtbij op je bord’ op 22 oktober. De moeilijkste vraag leek: stadslandbouw, waar hebben we het dan eigenlijk over?

Tijdens de ontwerpsessie stonden nieuwe verdienmodellen in de landbouw centraal. Vooral stadslandbouw kreeg in de discussie een prominente rol. Yvonne Geelen, projectleider Innovatie Land- en Tuinbouw van de provincie Gelderland. “Ik vond de insteek heel goed: je hebt de gangbare landbouw op het platteland, en de kleinschalige landbouw met de korte ketens in en om de stad. Maar waar raken ze elkaar? Als provincie benaderen we ze apart, terwijl beide steeds meer naar elkaar toegroeien. Want stadslandbouw groeit, steeds meer mensen willen weten waar hun eten vandaan komt. Het is boeiend om te kijken wat dat betekent.”

Stadslandbouw: wat is dat eigenlijk?

Opvallend: het struikelblok in de discussie bleek de definitie van stadslandbouw. Die definities lopen sterk uiteen. Sommigen denken aan een echt bedrijf, met een primaire productie, een afzetmarkt en een economie. Geen buurtmoestuinen dus. Anderen, zoals Hendrik Hoeksema (programmaleider Transitie ZLTO) vinden het sociale aspect essentieel: “Ik zie stadslandbouw vooral als middel om anders met landbouw om te gaan en een verbinding te leggen met de burger. Ik vind dat er bij stadslandbouw een sterke sociale binding moet zijn.”

Uiteindelijk werd de definitie vrij breed getrokken. Maar er werd niet gesproken over opschaling van de stadslandbouw, benoemt Geelen. Ook Hoeksema vond het allemaal iets te romantisch: “Als je de hele stad, de hele wereldbevolking, wilt kunnen voeden, moet je alsnog naar een vorm van grootschalige landbouw. En ga je ook dieren houden in de stad? De focus was erg op groente en de binding met de aarde. Maar dat vind ik te romantisch. Dat gaat een keer spaak lopen.”

Stadslandbouw: een plek in het GLB na 2020?

Gediscussieerd werd verder over vragen als: moeten er ook regels gaan gelden voor stadslandbouw, van wie is zo’n bedrijf dan, moeten we coöperaties gaan vormen, hoe gaan we om met voedselveiligheid?

Minder aan bod kwam de plek van stadslandbouw in het GLB. Maar het is wel een interessante vraag, vindt Hoeksema: “Ga je stadslandbouw apart financieren vanuit Europa, met apart beleid? Ik denk dat stadslandbouw zeker een rol kan krijgen in het GLB, maar dan in wisselwerking met de reguliere landbouw. Want het zijn twee soorten landbouw die naast elkaar kunnen bestaan, met elk hun eigen waardes. Landbouw in en om de stad, met een nauwe relatie met de inwoner; daarbuiten de industriële landbouw met de Hy-Care stallen, drones, enzovoort.”

Hoe verder

foto agri meets design glbAnnelie Boogerd van het ministerie van EZ is tevreden: “Het was een goede workshop met een rijke oogst. Opvallend is dat gangbare landbouw iets kan leren van kleinschalige stadslandbouw. Beide vormen kunnen samen en naast elkaar bestaan, ook wel schaalverfijning genoemd. We hebben voor de brede VN-definitie van stadslandbouw gekozen omdat deze voedselproductie in en rondom de stad als economisch relevante activiteit benadert. Productie en afzet vinden plaats in de stad en een ruim gebied daar omheen. Stadslandbouw inclusief de sociale componenten is nog zo in ontwikkeling dat het belangrijk is geen nieuwe initiatieven uit te sluiten op basis van een definitie.”

De workshop onderzocht daarnaast nieuwe verdienmodellen in de (stads)landbouw, maar om die concreet te maken is nog wel meer denkwerk nodig, zegt Boogerd. Op korte termijn zou dit onderwerp op de tafel kunnen liggen van een Operationele Groep uit het plattelandsbeleid, of in het kader van de nieuwe omgevingsvisies in een ruimtelijke ontwerpsessie. Op de lange termijn is dit een uitdaging voor sector en beleidsmakers. Want is bij die nieuwe verdienmodellen de hectaretoeslag de meest optimale manier om de landbouw te ondersteunen? Bij het nadenken over het nieuwe GLB vanaf 2021 is het de moeite waard deze nieuwe verdienmodellen, en de sociale component van stadslandbouw en multifunctionele landbouw, mee te nemen in de gedachtevorming. Het is aan de politiek of dat centraal of meer op de zijlijn plaats zal vinden.

De ontwerpsessie ‘Van dichtbij op je bord’ op 22 oktober werd georganiseerd door het ministerie van Economische Zaken en maakte deel uit van Agri meets Design op de Dutch Design Week. Tijdsens Agri meet Design buigen ontwerpers en boeren zich samen over vraagstukken uit de landbouw.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>