Actueel

Europa laat zien: collectieven kunnen meer dan natuur beheren

5 februari 2014 |

In Nederland geloven we dat boeren agrarisch natuurbeheer beter kunnen uitvoeren in collectief verband dan op eigen houtje. Dat denkt staatssecretaris Dijksma ook: vanaf 2016 wordt agrarisch natuurbeheer alleen nog voor collectieven opengesteld. Daarom gaan we nu in Europa regelmatig de boer op om collectieven in de schijnwerpers te zetten. Soms komen we dan zelf ook met nieuwe inzichten thuis. Dat boerencollectieven bijvoorbeeld veel meer kunnen dan houtwallen onderhouden alleen.

In december organiseerde de Groep van Brugge (een denktank over landbouw- en plattelandsontwikkeling) in Frankrijk een internationale bijeenkomst over collectieven. Het doel was alle collectieven-initiatieven in Europa eens op een rijtje te zetten. En dan blijken veel meer smaken mogelijk dan alleen de onze.

Voor de muziek uit

In heel Europa wordt met collectieven geëxperimenteerd en schieten vergelijkbare initiatieven uit de grond. Toch loopt Nederland een paar passen op Europa voor. Een belangrijk verschil is de manier van subsidie verstrekken: waar in andere lidstaten vooral sprake is van een gecoördineerde aanpak met individuele aanvragen, gebeurt die aanvraag in Nederland echt door het collectief. Bovendien zijn we sinds het succes van een viertal pilots in heel Nederland aan het opschalen; elders gaat het nog vooral om losse initiatieven.

Andere lidstaten kijken een beetje de kat uit de boom. Maar er is ook interesse in onze ervaringen: hoe ondersteun je vanuit het rijk de enthousiastelingen die links en rechts zelf aan de slag gaan, en hoe rol je de collectieven-aanpak vervolgens in de rest van het land uit?

Niet alleen natuurbeheer

Maar wij hebben afgelopen december in Frankrijk ook een les geleerd. Iedere lidstaat vult de collectieve aanpak op geheel eigen manier in, en dan zie je dat veel meer maten en kleuren denkbaar zijn dan alleen het Nederlandse model. Het meest opvallend vond ik de diversiteit aan doelen van collectieven. In Nederland focussen we heel erg op het agrarisch natuurbeheer, in andere landen richten boerencollectieven zich ook op heel andere zaken. Denk aan milieu en vermarkting. In Italië proberen fruittelers bijvoorbeeld het gebruik van pesticiden in collectief verband terug te dringen, en hun product daardoor tegelijkertijd beter in de markt te zetten.

Uitdaging

Ik geloof dat samenwerken ons Nederlanders in de genen zit, onderdeel is van onze cultuur. En daar mogen we blij mee zijn. Mijn gevoel zegt ook dat we met onze collectieven op de goede weg zijn. Maar we hebben ook gezien dat er meer modellen van samenwerking mogelijk zijn, en dat het ook breder kan. Dat wordt dus nu onze uitdaging: hoe geven we collectieven genoeg ruimte in de toekomst voor een bottom-up benadering, en blijven we als overheid regisseren en stimuleren? Een zoektocht van twee kanten.

Discussie stimuleren

En wat Europa betreft? Ik zie een toenemende aandacht voor collectieven, en ik hoop dat we de discussie verder kunnen stimuleren zodat boeren én overheden de voordelen en kansen zien. Dit voorjaar volgt de verdiepingsbijeenkomst van de bijeenkomst in Frankrijk, en wel in Friesland. Natuurlijk nemen we onze Europese collega’s dan ook mee naar het collectief de Noardlike Fryske Wâlden. De uitdaging voor collectieven is om te kijken wat er nationaal past: klakkeloos kopiëren werkt niet, goede voorbeelden helpen natuurlijk wel.

Jan Gerrit Deelen,
Directie Europees Landbouwbeleid en Voedselzekerheid, ministerie van Economische Zaken

 

Tags: , , ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>