Actueel

‘Focus nieuw GLB op hele voedselsysteem’

20 maart 2018 |

De tijd is rijp om het GLB om te vormen van een sectorbeleid naar een beleid dat is gericht op het hele voedselsysteem. “Het nieuwe GLB moet gericht zijn op de samenhang tussen landbouw, voeding en gezondheid.” Dat vindt hoogleraar Landbouweconomie Erik Mathijs van de Katholieke Universiteit Leuven. Mathijs is een van de sprekers op de stakeholdersbijeenkomst ‘GLB uit de startblokken’ die het ministerie van LNV op 5 april houdt.

Erik Mathijs

Landbouweconoom Mathijs is specialist op het gebied van verduurzaming van de land- en tuinbouw. Hij is betrokken bij veel EU-onderzoeken en geeft ook les aan studenten over het Europese landbouwbeleid. Mathijs geeft op de stakeholdersbijeenkomst op 5 april zijn visie op het toekomstige GLB. In de aanloop naar deze bijeenkomsten stellen wij de Belgische hoogleraar alvast enkele vragen.

Is het nodig dat het GLB een andere focus krijgt?

Erik Mathijs: “Er gaat op dit moment veel geld naar de landbouw. Het GLB is daarbij vooral gericht op inkomensondersteuning. Behoud van een gezonde sector, dat is de primaire invalshoek. Wat mij betreft wordt de focus van het GLB verbreed naar het hele voedselsysteem. Naast een redelijk inkomen zou Brussel zich met het GLB moeten richten op verduurzaming van de landbouw en op gezonde voeding. Landbouwcommissaris Phil Hogan zet in zijn voorstellen voor het GLB 2021-2027 stappen in die richting. Nederland en België zitten trouwens ook op die lijn.”

Wat zijn de plus- en minpunten van het huidige GLB?

“Laat ik positief beginnen. In de loop van de jaren is het GLB marktgerichter geworden. Het beleid geeft minder verstoring op markten buiten Europa. Ik zie ook dat er meer aandacht komt voor landschap en milieu.

Daar staan minpunten tegenover. De financiële steun is erg ongelijk verdeeld, niet alleen tussen West- en Oost-Europa, maar ook binnen de lidstaten zelf. Dat is voor het draagvlak van het GLB niet goed. Een ander minpunt is dat subsidiering leidt tot hogere grondprijzen, het geld lekt weg. Ook komt veel geld terecht bij oudere ondernemers zonder opvolger die hun bedrijf niet moderniseren. Lijkt me niet de bedoeling.”

Wat vindt u van de vergroening binnen het huidige GLB?

“De vergroeningsmaatregelen stellen op dit moment niet veel voor, het effect op natuur en milieu is gering. De ambities waren in het begin hoog, maar het pakket is tijdens de onderhandelingen steeds verder afgezwakt.”

Is het wenselijk om de betalingen vanuit het GLB nu te verbinden aan maatschappelijke tegenprestaties?

“Zeker. Het gaat om veel maatschappelijk geld, dat moet doelgericht worden besteed. Anders zijn we alleen maar geld aan het herverdelen. Over de tegenprestaties wordt nu breed gediscussieerd. Mijns inziens moeten de doelen per lidstaat worden ingevuld. Neem bijvoorbeeld de verbetering van de water- en luchtkwaliteit. In België en Nederland is op dit punt sprake van een probleem en zijn maatregelen nodig. Het GLB kan daarvoor worden ingezet. In Oost-Europese landen spelen andere milieuproblemen en het lijkt mij daarom logisch dat andere doelen en tegenprestaties worden geformuleerd. Maar wat doen we met de controle? Dat komt straks meer bij de lidstaten te liggen. Landen als Nederland en België hebben de instituties om te monitoren of de doelen worden bereikt. In Oost- en Zuid-Europese landen is dat veel minder het geval. Die landen moeten de tijd krijgen om de inspectie en monitoring op poten te zetten.”

Wat is uw verwachting ten aanzien van het GLB-budget?

“Het totale GLB-budget zal ongetwijfeld omlaag gaan. Met de Brexit en de verbreding van het takenpakket van de Europese Unie kunnen de uitgaven voor het GLB alleen op peil blijven als de afdracht van de lidstaten omhoog gaat. Dat gebeurt niet van vandaag op morgen. Overigens is al sinds de jaren negentig van de vorige eeuw sprake van daling van de GLB-betalingen. De toenmalige landbouwcommissaris McSharry sprak al over uitfasering van de steun aan boeren.”

Moet er in het nieuwe GLB meer aandacht komen voor risicomanagement, bijvoorbeeld voor verzekeringen tegen inkomensschommeling en misoogsten door slecht weer?

“Agrariërs in sectoren die niet of nauwelijks inkomenssteun krijgen vanuit het GLB, zoals varkenshouders en tuinders, zijn gewend om met prijsschommelingen om te gaan. Ook ondernemers in de andere sectoren moeten zich steeds meer op de markt oriënteren. Daarvoor zijn extra instrumenten nodig. Het GLB kan daar zeker een bijdrage aan leveren. Overigens zijn er al instrumenten om risico’s op te vangen, zoals gewas- en inkomensverzekeringen. Bij die verzekeringen is sprake van onderbenutting. Er zijn trouwens grote verschillen tussen de lidstaten als het gaat om risicomanagement in de landbouw. De landen kunnen op dit punt veel van elkaar leren.”

 

5 april: stakeholdersbijeenkomst GLB uit de startblokken

U kunt zich via deze link aanmelden. We proberen u in de workshop van uw eerste voorkeur te plaatsen. Het aantal plaatsen is beperkt, meld u snel aan, want vol is vol.
Datum : 5 april 2018, 12.00 uur – 18.00 uur
Bekijk hier het volledige programma en de toelichting op de workshops.
Plaats : Corpus, Leiden
Klik hier voor een routebeschrijving.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>