Actueel

‘Een Gemeenschappelijk Landbouw- en Voedselbeleid is de bijl aan de wortel van de Europese samenwerking’

31 maart 2017 |

We moeten stoppen met nog meer Europese inmenging, vindt Dirk Strijker: alleen wat grensoverschrijdend is moet een plekje krijgen in het nieuwe GLB. Geen Landbouw- en Voedselbeleid, geen plattelandsbeleid, maar een GLB met een smalle focus. Niet uit euroscepsis, maar juist om het Europese verhaal in de benen te houden.

Prof. dr. Dirk Strijker, hoogleraar Plattelandsontwikkeling aan de Rijksuniversiteit Groningen, schreef op verzoek van het ministerie van Economische Zaken het essay ‘Smal en gefocust’. Hierin geeft hij zijn visie over het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid. U kunt het essay hier lezen (pdf) >

U maakt zich zorgen om de peasants, de kleine keuterboertjes. Wat is het probleem?

“We hebben tot nu toe geprobeerd met één beleid alle categorieën te bedienen. Aan de ene kant heb je die peasants. Ze zijn een beetje boer maar hebben ook andere werkzaamheden en sprokkelen zo een schamel inkomen bij elkaar. Aan de andere kant heb je de commerciële bedrijven, waaronder ook de middelgrote gezinsbedrijven. Je probeert al deze bedrijven met inkomenstoeslagen te bedienen. Dat is raar. In Nederland en andere West-Europese landen slaan die toeslagen al snel neer in de grondprijs. Maar kleine keuterboertjes in Bulgarije of Polen hebben de toeslag echt nodig voor hun besteedbaar gezinsinkomen.”

En dus moeten we af van de generieke toeslagen, en deze bedrijven ondersteunen met persoonsgebonden toeslagen, schrijft u. Hoe gaat dat werken?

“Alleen een kleine groep boeren met een inkomen van een paar duizend euro moet in aanmerking komen voor die persoonsgebonden toeslagen. Overigens: in Duitsland had je een vergelijkbaar systeem met bäuerliche en gewerbliche Betriebe en daar zagen we ook hoe dat fout kan gaan. Bedrijven probeerden op een creatieve manier – bijvoorbeeld door hun bedrijf op te splitsen – net onder de grens te blijven. Elke grens leidt tot gedoe en er lekt altijd geld weg, maar als je de grens laag legt zodat nog geen 10% van de bedrijven in aanmerking komt, zal niemand zich er druk om maken. Een melkveehouder met 120 koeien zal dan echt zijn bedrijf niet gaan opknippen.”

En andere boeren moeten het zelf maar rooien?

“Volgens de commissie Veerman stabiliseren toeslagen de inkomens, maar dat doen ze niet, want ze zijn altijd hetzelfde en bewegen niet mee met de markt. Ik zie liever een instrument dat dat wel doet. Want ik kan me voorstellen dat we in de toekomst meer te maken krijgen met prijsdalingen en crisissituaties. Als je inkomenstoeslagen afbouwt, dan krijg je ruimte voor een grotere pot met crisisgeld. Het uitgangspunt: je bent ondersteunend in slechte tijden. Hoe je het doet, dat maakt niet uit. Misschien met preventieve maatregelen: ga je dijken verhogen tegen hoge waterstanden. Of je compenseert achteraf, als zoals in Brabant de hagelstenen royaal door de daken komen. Het voordeel is dat boeren er niet op voorhand op rekenen, en dus zorgen dat ze op eigen benen kunnen staan. Natuurlijk is het heftig als inkomenstoeslagen verdwijnen, ook voor Nederlandse boeren. Maar als je het goed aankondigt, dan kunnen ze er op anticiperen.”

U bent het oneens met het voorstel van Louise Fresco en Krijn Poppe, die pleiten voor een bredere aanpak in het GLB. Wat is er mis met een Gemeenschappelijk Landbouw- en Voedselbeleid?

“Er is van alles rond voedsel aan de hand, problemen met obesitas, vreemde voedselhypes. Maar ik zie geen enkele reden waarom je zoiets internationaal moet aanpakken. Ik vind het zelfs een erg slecht idee, want dit is de bijl aan de wortel van de Europese samenwerking. Er is al zoveel weerstand tegen Europese inmenging. Als in Pekela de kroketten drie keer zo duur worden vanwege Europese regelgeving, dan weet je zeker dat iedereen de volgende keer PVV gaat stemmen. Dankzij Europa hebben we al 60 jaar geen oorlog meer. Vrede en veiligheid is dé reden om het Europese verhaal in de benen te houden.

Wat niet grensoverschrijdend is moeten we dus nationaal houden. Dat geldt ook voor het plattelandsbeleid. Ik zie het bij Leader, wat er gebeurt is puur nationaal, maar ondertussen lopen initiatieven tegen allerlei regels, voorwaarden en bureaucratie uit Europa aan. Landschap, werkgelegenheid, leefbaarheid: landen kunnen prima zelf bedenken wat zij belangrijk vinden. En hebben landen geen middelen, dan stuur je er geld naartoe.”

U schrijft ‘administratie levert geen biodiversiteit’. Is de vergroening zo’n mislukking?

“De vergroening an sich vind ik eigenlijk helemaal niet zo belangrijk. Waar ik me zorgen om maak is hoe ver je van je oorspronkelijk doel af kunt raken. Al in een hele vroege fase ontstond in Duitsland de discussie over het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de vergroeningszones. Ik vond dat een hele vreemde discussie. Mest, bestrijdingsmiddelen, dat staat haaks op vergroenen lijkt mij. Uiteindelijk liep het op niets uit, maar later is het in Nederland wél toegestaan. Dan ben je volgens mij de weg kwijt. Met wat trucage mogen bruikbare gewassen als soja en hennep geteeld worden in de vergroeningszone, en dan zegt men: ‘Ja, het is toch wel vervelend dat je daar geen kunstmest mag gebruiken.’ Het oorspronkelijke doel, vergroening, is iedereen allang vergeten.”

De vergroening laat zien hoe traag het beleid verandert. Wat verwacht u van de volgende periode?

“Het begint met een helder doel. Daar kun je het over hebben, en dan kun je het jaren later voorzichtig invoeren. Als we in 2027 de hectaretoeslagen willen afbouwen, dan moeten we daar nu al mee beginnen. Op zo’n manier verander je langzaam van koers. De geschiedenis leert dat het zo gaat en het zal niet anders gaan.

Ja, het is altijd een beetje doormodderen. En dus kun je je dat maar beter realiseren. Maar we hebben veel bereikt. Niemand had eind jaren 50 kunnen bedenken dat we nu vrij over de grenzen kunnen reizen, één munt hebben en met elkaar kunnen communiceren in het Engels. Dus laten we blij zijn.”

 

Tags:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>