Actueel

GLB na 2020 – Scenario’s van het LEI uitgelegd

23 mei 2016 |

Om de discussie over het GLB in de toekomst te ondersteunen heeft het LEI in opdracht van het ministerie van EZ een onderzoek uitgevoerd. Waar gaan de aanbevelingen van het LEI over? Een korte samenvatting aan de hand van 2 infographics, om op een beeldende manier te laten zien waar de discussie over gaat!

Waarom aanpassen?

Er zijn drie goede redenen om het huidige systeem met twee pijlers aan te passen:

  1. Er is behoefte aan een veerkrachtig GLB dat kan inspelen op uiteenlopende ontwikkelingen.
  2. Het is noodzakelijk dat het GLB meer op regionale diversiteit kan inspelen.
  3. In het huidige systeem heeft, buiten de producenten, de rest van de keten geen plek. Dat is wel gewenst.

GLB-nieuwmodel

(Klik op de figuur om die te vergroten)

Van 2 pijlers naar 3 domeinen

De nieuwe benadering gaat uit van drie domeinen met hun eigen doelen.

Domein 1: PROFIT

  • Voedselzekerheid
  • Risicomanagement
  • Inkomensondersteuning
  • Rechtvaardige ketens

Domein 2: PLANET (nieuw!)

  • Duurzaam beheer natuurlijke hulpbronnen
  • Natuur en biodiversiteit
  • Klimaatmitigatie en – adaptatie
  • Volksgezondheid en voedselbeleid

Domein 3: PEOPLE

  • Leefbaar platteland
  • Innovatie
  • Werkgelegenheid

GLB-nieuwmodel

(Klik op de figuur om die te vergroten)

Vernieuwingen

In deze benadering zitten drie grote vernieuwingen:

  1. De financiële middelen komen niet langer alleen maar van de overheid, ook de voedselindustrie betaalt (en bepaalt) mee.
  2. De toeslagen in domein 1 zijn niet langer hectare- gebonden maar persoonsgebonden. De hoogte is gebaseerd op de stand van welvaart in de regio.
  3. De maatschappelijke invloed is groter door de toevoeging van de doelen voedselbeleid en volksgezondheid in domein 2.

Drie scenario’s

In het rapport schetsen de onderzoekers drie verschillende toekomstbeelden: de scenario’s hightech, selforganisation en collapse. Die scenario’s zijn een hulpmiddel om de context van het GLB goed in beeld te krijgen. Het is niet te verwachten dat de toekomst zich volgens één van deze scenario’s gaat voltrekken, het zijn uitvergrotingen van ontwikkelingen die al zichtbaar zijn.

scenarios

(klik op de afbeelding om die te vergroten)

11 doelen, 3 domeinen

Binnen het GLB kunnen we ruwweg elf doelen onderscheiden:

inkomensondersteuning, risicomanagement, werkgelegenheid, duurzaam beheer van hulpbronnen, klimaat, natuur en biodiversiteit, rechtvaardige ketens, innovatie, voedselzekerheid, volksgezondheid en een leefbaar platteland.

In de figuur zijn de doelen weergegeven als schapen.

De doelen worden financieel gevoed uit drie domeinen binnen het GLB. Elk doel is gekoppeld aan een domein. In de figuur zijn de domeinen weergegeven als stallen. Elk schaap heeft zijn ‘eigen’ stal, te herkennen aan de kleur.

Ieder scenario heeft in de figuur zijn eigen herder.

Scenario 1 – Hightech

hightech

Als Hightech meer ruimte krijgt zal er meer aandacht nodig zijn voor de schapen werkgelegenheid, inkomensondersteuning en leefbaar platteland. Zij hebben meer ondersteuning nodig uit het GLB en staan daarom vooraan bij de stal. (klik op de afbeelding om die te vergroten)

Het scenario Hightech laat een grote invloed zien van nieuwe technologie en van de multinationals die dit ontwikkelen. De productie gaat omhoog, met minder arbeidskrachten. Duurzaamheidsvraagstukken zijn opgelost door technologie.

Als we zien dat de samenleving zich meer in deze richting ontwikkelt, is er meer aandacht nodig voor de GLB-doelen: werkgelegenheid, inkomensondersteuning voor kleine boeren die stoppen met productie en leefbaarheid op het platteland.

Het is mogelijk dat het sociale vangnet deze problemen opvangt in plaats van het GLB.

Scenario 2 – Self Organisation

selforganisation

Selforganisation heeft hier de meeste invloed. De schapen Innovatie, Leefbaar platteland en Biodiversiteit worden belangrijker. Zij staan daarom vooraan bij de stal. (Klik op de afbeelding om die te vergroten)

In het scenario Self organisation zien we op regionale schaal meer zelforganisatie, bottom-up democratie, korte ketens en multifunctionele landbouw.

Als we zien dat de samenleving zich meer in deze richting ontwikkelt, heeft dat tot gevolg dat bepaalde doelen in het GLB meer aandacht (moeten) gaan krijgen: innovatie, het ontwikkelen van private risicomanagementtools, leefbaarheid op het platteland en natuur en biodiversiteit door middel van een collectieve aanpak. De domeinen Vergroening en Leefbaarheid en innovatie zullen relatief groter zijn dan die van domein A.

Scenario 3 – Collapse

collapse

Collapse drijft z’n schapen naar voren. De schapen voedselzekerheid, innovatie en werkgelegenheid staan vooraan. (Klik op de afbeelding om die te vergroten)

Klimaatsverandering heeft een grote invloed in scenario Collapse. Politieke turbulentie en volksverhuizingen leiden tot de ineenstorting van instituten en afkalving van Europese integratie. Regionale en lokale gemeenschappen worden meer zelfvoorzienend. Doordat de instuten instorten worden ook de stallen kleiner.

De afnemende middelen en regels worden met hoogste prioriteit ingezet voor voedselzekerheid. De risico’s zijn lastig te managen. Innovatie is met name het verspreiden van kennis naar de nieuw instromende boeren die in de stad geen werk meer hebben.

Meer over het rapport

 

 

We dagen u uit mee te denken:

met welk scenario of welke scenario’s moeten we rekening mee houden? Welke GLB-doelen winnen dan aan belang? Wat betekent dat voor de invulling van het GLB? U kunt hieronder reageren.

De komende tijd plaatsen we om de paar dagen een nieuwe stelling, ontleend aan het LEI-rapport en het discussiepaper van stas Van Dam voor de Informele Landbouwraad.
Overzicht van alle stellingen >>

 

Tags:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>