Actueel

GLB-geld voor innovatie? Graag, maar óók hectarebetalingen!

30 mei 2016 |

Ik ben heel blij met de discussie die onze Staatssecretaris gaat voeren tijdens de informele Europese Landbouwraad eind mei. Ik ben het helemaal eens met zijn kijk op de uitdagingen en de urgentie die daarbij aan de orde is. Hij staat niet alleen: tijdens de klimaattop in Parijs zijn de Global Goals vastgesteld. Het staat er allemaal bij.

GLB-geld meer inzetten op innovatie, i.p.v. hectarebetalingen?

Te zwart-wit…

Maar de stelling van de redactie van Toekomst GLB, ‘Het nieuwe GLB moet meer inzetten op innovatie, in plaats van hectarebetalingen‘, is me te zwart-wit. We hebben nuance nodig als het gaat om landbouw en voedsel, misschien wel het belangrijkste en meest complexe vraagstuk dat er bestaat. Het landbouwbeleid het enige EU-beleid wat centraal geformuleerd en uitgevoerd wordt. Dus gezamenlijk en niet in elke lidstaat apart (geen wonder dat het GLB een groot deel van de EU-begroting LIJKT).

… dus niet mee eens!

Over de stelling zeg ik daarom: NIET EENS. Nog niet. Dat is natuurlijk een rare reactie van iemand die zich dagelijks sterk maakt voor het Europees Innovatie Partnerschap Agri. Dan wil je toch veel meer innovatie ? Jazeker. Maar het moet wel slim.

Hectarebetalingen zijn toch belangrijk!

Boeren verdienen te weinig!

Even terug naar de kern, met uw welbevinden een beetje kort door de bocht. Reageer maar! Veel agrariërs verdienen te weinig en hebben geen ruimte om te investeren, ook niet  in ontwikkelen en aankopen van innovaties. Ook niet in verduurzamen, als ze de kosten daarvan niet kunnen terugverdienen. De kosten gaan voor de baten uit, maar op dit moment kunnen onze boeren niet inspelen op nieuwe markten en op eisen aan omgevingskwaliteit. Hun bedrijven staan financieel diep onder water. De hectarebetalingen leiden slechts tot hogere grondprijzen en er blijft dus weinig bruikbaars van over.

Zekerheid geeft kredietwaardigheid

En toch zijn hectarebetalingen belangrijk. Waarom? De zekerheid van hectarebetalingen levert een beter totaalplaatje op bij de bank en dus hogere kredietwaardigheid. Nog belangrijker: de agrariër heeft aan de EU een grote en betrouwbare “eerste klant”, zodat hij niet volledig afhankelijk is van de koper van zijn producten. De hectarebetalingen zijn een cruciale factor voor continuïteit en waarde van het bedrijf. Wees daar dus voorzichtig mee!

Boeren doen al heel veel terug!

Ja maar, als we de boeren gewoon een hectarebetaling geven zonder tegenprestatie, dan schiet de samenleving er niets mee op, toch ?  Ahem… wel eens van ‘Cross Compliance’ en ‘Goede Landbouwpraktijk’ gehoord ? Een agrariër moet al aan een 16-tal pakketten van basisvereisten voldoen die te maken hebben met hygiëne, omgeving en dierenwelzijn. Lukt dat niet, dan geen EU-geld maar boetes. De Vergroeningseisen zijn daar recent bijgekomen. Deze tegenprestaties – overigens niets mis mee – noemen we ‘regelgeving’. U weet wel, dat vervelende verschijnsel dat we altijd zo graag en stoer willen verminderen.

Overheid, retail en consument ook verantwoordelijk

Maar wacht, als we dan een DEEL van het GLB-geld gaan inzetten voor innovatie? Alle boeren een beetje minder hectarepremies en meer innovatiegeld voor de doorontwikkelaars. Dan betaalt weliswaar de ene boer voor de andere, maar we komen wel voor de kar.

Eens… maar zo maken overheid, retail en consument zich er wel erg gemakkelijk van af.

Hectarebetalingen, betere prijzen én innovatie!

Daarom bestaat mijn opvatting uit drie onderdelen:

  1. Vecht voor behoud van het budget voor de hectarebetalingen.
    Loop niet in de valkuil ze als achterhaald te bestempelen, want dan lopen we andermaal risico: Nederland wordt onevenredig gekort en de sector krijgt er niets voor terug. Maar ga wel bekijken of het anders en beter kan.
  2. Vecht voor betere prijzen voor de boer.
    Dat doe je als overheid niet via het GLB, maar via handelsbeleid, marktbeleid, consumentenbeleid en via meewerken aan verbetering van de ketenpositie van de boeren. En als consument kies je voor voedsel uit eigen streek of land en je kijkt verder dan “de laagste prijs”.
  3. Schep tegelijk in het GLB meer ruimte voor ontwikkelen en uitrollen van innovaties.

GLB is al geschikt voor inzet op innovatie

Moduleren

Dus toch het GLB op de schop? Wat is dan nodig? Het GLB is namelijk nu al geschikt voor inzet op innovatie. Lidstaten kunnen ervoor kiezen een beperkt deel van de hectarebetalingen over te hevelen naar het budget voor Plattelandsontwikkeling. Dat heet moduleren. Lidstaten moeten dit budget dan verdubbelen – in Nederland zijn het de provincies die momenteel deze zware verantwoordelijkheid op zich hebben genomen. Maar Europa juicht het van harte toe als lidstaten meer doen dan verdubbelen en er extra eigen geld bij leggen. “Top-up” heet dat. Een suggestie voor de komende Nederlandse begrotingsonderhandelingen …… ?

Plattelandsbeleid en EIP

Via het Plattelandsbeleid is al van alles mogelijk. Steun geven aan samen met kennispartijen ontwikkelen van innovaties (EIP). Aan uitrollen van innovaties door de investeringen te steunen. Aan het delen van kennis over de nieuwste technieken, compleet met demonstratie-opstellingen. Aan organiseren en promoten van korte ketens.

Ietsje meer?

Europa heeft het EIP – AGRI opgetuigd met het doel snel kennis te ontwikkelen, te delen, toe te passen en te vermarkten. Ik krijg vaak de vraag hoe het kan dat van de 4000 geplande EIP-innovaties er maar 60 door Nederland worden opgepakt. Nou, bijvoorbeeld omdat Nederland een ruim budget per project heeft begroot. En toch. Als Nederland nu een ietsje meer zou moduleren ? Hoeveel zouden we dan niet kunnen doen !

Daar ben ik het dus mee EENS. Een beetje meer geld voor innovatie. Cofinanciering. Top – up. En tegelijk een mooie, fundamentele discussie over Landbouw en Voedsel. Dan komen we ergens.

Annemiek Canjels
Deskundige op het gebied van landbouw, Europa en innovatie en werkzaam voor de overheid.

 

Deze blog schrijft Annemiek op persoonlijke titel, als reactie op de stelling ‘Het nieuwe GLB moet meer inzetten op innovatie, in plaats van hectarebetalingen‘. Wat vindt u? Reageer op de stelling of op deze blog!

 

Tags:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>