Actueel

Interview Alex Datema, voorzitter Boerennatuur

10 november 2017 |

Langzaam groeien we naar een nieuwe hervormingsronde van het GLB. De Europese Commissie treft voorbereidingen, er komen onderzoeken beschikbaar, maatschappelijke organisaties starten hun lobby. Het is een mooie tijd om het GLB samen met deskundigen en betrokkenen onder de loep te nemen. Dat doen we in een serie interviews, waarin we telkens dezelfde vragen terug laten komen. Dit is het eerste interview in de serie: met Alex Datema, voorzitter BoerenNatuur.

 

Wat zou er mis gaan als er vanaf 2020 helemaal geen GLB meer is?

Als er geen GLB meer is, is er geen vangnet meer voor de landbouw. Dat vangnet werkt nu op twee manieren. Ten eerste, binnen Europa, en zeker binnen Nederland, worden extra eisen aan de productiewijzen gesteld ten opzichte van andere landen. Dat is nadelig in de concurrentiepositie. De inkomenssteun die nu wordt verstrekt biedt daar een compensatie voor.
En ten tweede, we moeten niet vergeten dat het GLB ook instrumenten biedt om in te grijpen in crisistijd. Op dat moment kan er worden geïntervenieerd met bijvoorbeeld import- en/of exportheffingen, doelgerichte betalingen of interventie.

Welk belang (op een schaal van 1 tot 5) kent u toe aan voedselzekerheid als doel van het GLB?

3

Voedselzekerheid lijkt geen doel meer omdat er genoeg voedsel is. Maar dat kan in crisistijden anders zijn. Op dat moment is het goed om een instrument te hebben waarmee we bijvoorbeeld de grenzen dicht kunnen gooien. Het instrumentarium van het GLB is heel breed, het omvat ook exportverboden.

Het gaat me in dit kader dus niet om de platte hectaretoeslagen, die hebben voor dit doel geen betekenis.

Welk belang kent u toe aan het belang van het inkomenszekerheid voor boeren?

2

Dit doel heeft geen prioriteit meer. In sommige jaren is een aanvulling nodig en in andere jaren niet. Terwijl het systeem nu zo werkt dat er een jaarlijkse toeslag is. De toeslagen zouden gebruikt moeten om op zijn te zetten voor slechte tijden. Maar geen boer doet dat. Het is een vast onderdeel in de bedrijfsbegroting, je kunt er jaarlijks van uit gaan dat dit binnenkomt. Daarom kan het ook worden gebruikt voor investeringen. Je ziet bijvoorbeeld dat de hectaretoeslagen weglopen in de grondprijs.

Omdat er op basis van de hectaretoeslagen is geïnvesteerd, kun je dit niet zo maar laten verdwijnen. Dat zal over een aantal jaren moeten worden afgebouwd.

Welk belang kent u toe aan doelgerichte betalingen in de eerste pijler (de huidige vergroeningsgelden)?

Zoals het nu is geregeld:

2

Voor de toekomst:

4

In de landbouw hebben we de neiging te denken dat het geld in de eerste pijler boerengeld is, maar het is maatschappelijk geld. De maatschappij stelt nu andere eisen, daar moeten we het GLB op afstemmen.
Tegelijkertijd is er ook reden om het landbouwsysteem te veranderen. Zo intensief als het nu gaat, is niet langer houdbaar. In Nederland plegen we roofbouw op de bodem en de omgeving. Dat moet anders. We moeten het geld uit het GLB dan ook inzetten om boeren te stimuleren andere keuzes te maken. Boeren die dat nu al doen, moeten daarin gesteund worden.

Om te zorgen dat dit echt werkzaam is, zal het systeem moeten veranderen. De EU denkt nu teveel in maatregelen. Dat moeten we omzetten naar doelen, waar op regionaal niveau de goede maatregelen bij kunnen worden gezocht.

Binnen deze doelgerichte betalingen moeten we ons behalve op biodiversiteit ook richten op klimaatdoelen en op de kwaliteit van de bodem. Dat laatste is van belang omdat dit het letterlijke fundament is voor landbouwproductie, biodiversiteit en klimaatdoelen. We zien de bodem nu nog teveel als een chemische reactie. We moeten hier meer naar gaan kijken als een biologisch systeem. Ook hierin is verandering nodig.

Welk belang kent u toe aan het doel risicomanagement binnen het GLB?

3

Dit moet zeker een onderdeel binnen het GLB worden. Als ik daar ook de interventiemaatregelen toe reken, moeten we dit goed regelen in het GLB. Maar ook een slecht-weer-verzekering kan een vast onderdeel binnen het GLB worden. Ik kan me voorstellen dat dit een Europese en een landelijke component krijgt. In combinatie met private bijdragen vanuit de landbouwsector.

Welk belang kent u toe aan het doel voedselbeleid binnen het GLB?

Als je voedselbeleid bedoelt in de context van gezond voedsel en een gezond eetpatroon van de consument:

3

De gezondheid van de mens wordt steeds meer in verband gebracht met de kwaliteit van zijn voeding en de keuzes die consumenten daar zelf in maken. Het eerst kan een drijfveer zijn om de productiewijze van voedsel nader te bekijken en te verbeteren wat dan moet leiden tot “beter” voedsel. Dit past volgens mij precies bij de beweging die we als landbouw moeten maken van veel produceren naar kwaliteit produceren. Het GLB kan en moet dat ondersteunen.

Welk belang kent u toe aan de doelgerichte betalingen in de tweede pijler (o.m. innovatie, agrarisch natuurbeheer, LEADER)?

4

Ik geef dit prioriteit maar zie ook aanleiding voor een andere aanpak. Dat zit vooral in de ingewikkelde procedures in de tweede pijler. Zo komen de innovatiegelden niet altijd goed terecht. De procedures zijn zo ingewikkeld dat een gewone boer hier niet bij kan komen. Vaak zitten er nu advies- en onderzoeksbureaus tussen waar veel geld blijft hangen. Daar komt bij dat veel provincies werken met drempelbedragen. Dat doen ze omdat het ook voor provincies ingewikkelde materie is, dan is de overhead relatief minder als er grotere bedragen worden uitgekeerd. Maar die drempelbedragen maken het voor gewone boeren nog lastiger om erbij te komen. Die ingewikkelde procedures zien we ook bij het agrarisch waterbeheer.

Voor het agrarisch natuurbeheer hebben we nu een goed systeem staan. We kunnen nu de aandacht richten op verbetering van het beheer, daar is nog verbetering mogelijk.
Omdat het systeem met de collectieven goed werkt, starten we met pilots om te zien hoe collectieven een rol kunnen spelen in de eerste pijler. De vraag is hoe we eerste pijler-gelden op een tweede pijler-manier weg kunnen zetten. Dat kan door de vergroeningsgelden over te hevelen naar de tweede pijler en te koppelen aan vormen van groenblauwe diensten.

Het is niet zo dat ik verwacht dat in de komende perioden dit soort grote veranderingen worden doorgevoerd. Er zijn nogal wat landen die willen vasthouden aan een vlakdekkende hectaretoeslag. Met wat geluk gaat het systeem een beetje bijdraaien in de richting die ik heb geschetst, met meer doelgerichte inzet van het GLB.

 

Tags: , , , , ,

Een reactie op “Interview Alex Datema, voorzitter Boerennatuur

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>