Actueel

Interview Teo Wams en Kirsten Haanraads, Natuurmonumenten

14 november 2017 |

Langzaam groeien we naar een nieuwe hervormingsronde van het GLB. De Europese Commissie treft voorbereidingen, er komen onderzoeken beschikbaar, maatschappelijke organisaties starten hun lobby. Het is een mooie tijd om het GLB samen met deskundigen en betrokkenen onder de loep te nemen. Dat doen we in een serie interviews, waarin we telkens dezelfde vragen terug laten komen.
Dit is het tweede interview in de serie: met Teo Wams en Kirsten Haanraads van Vereniging Natuurmonumenten. Zij spreken in dit interview mede namens de gezamenlijke natuur- en milieuorganisaties LandschappenNL, Milieudefensie, Natuur & Milieu, de Natuur- en Milieufederaties, SoortenNL, De Vlinderstichting, Vogelbescherming Nederland en het Wereld Natuur Fonds

 

Wat zou er mis gaan als er vanaf 2020 helemaal geen GLB meer is?

Het GLB is nu een subsidie op voedselproductie, daar zijn we geen voorstander van. We verwachten van het GLB dat het een bijdrage levert aan de maatschappij. Dat kan bijvoorbeeld door het geld in te zetten voor een transitie van de landbouw. We pleiten voor veranderingen van het huidige landbouwsysteem.

Welk belang (op een schaal van 1 tot 5) kent u toe aan voedselzekerheid als doel van het GLB?

3

Laten we ermee beginnen: het is fantastisch dat er boeren zijn. Waar zouden we zijn zonder voedselproductie? Dus in dat opzicht is voedselzekerheid van groot belang. Maar voedselzekerheid is niet hetzelfde als subsidie op voedselproductie. De focus is gaandeweg verlegd van voedselzekerheid naar intensieve landbouwproductie ten behoeve van voedselexport.

Ondersteuning van de landbouw is prima. Maar het zou moeten bijdragen aan de transitie van de landbouw waarin voedsel wordt geproduceerd binnen de grenzen van de leefomgeving. Dat kan in de vorm van betalingen onder voorwaarden of bijvoorbeeld onderzoek en kennisontwikkeling.

Welk belang (op een schaal van 1 tot 5) kent u toe aan het belang van het inkomenszekerheid voor boeren?

3

Inkomenszekerheid zou geen doel moeten zijn in het GLB. Dat betekent niet dat er geen aandacht hoeft te zijn voor de prijs van producten, er is juist meer aandacht nodig voor de prijsopbouw van voedsel. Die moet op zo’n manier gebeuren dat boeren voldoende worden beloond en dat consumenten een eerlijke prijs betalen. Daarvoor is het vooral nodig dat er meer transparantie komt in de productiewijze, prijsopbouw en een betere marktpositie van boeren.

Welk belang (op een schaal van 1 tot 5) kent u toe aan doelgerichte betalingen in de eerste pijler (de huidige vergroeningsgelden)?

5

De maatschappelijke tegenprestaties zouden de basis onder het GLB moeten zijn. Die tegenprestaties gaan verder dan het alleen maar het naleven van de wet. Wij willen graag bijdragen zien aan biodiversiteit en landschapskwaliteit.

Daarnaast kunnen we ons ook voorstellen dat er tijdelijke bijdragen zijn voor maatregelen die aan de waterkwaliteit en bodemvruchtbaarheid bijdragen. Maar omdat dit ook voor de landbouw belangrijke productievoorwaarden zijn, gaan we ervan uit dat dit na verloop van tijd tot de reguliere bedrijfsvoering gaat behoren. Daar is dan geen vergoeding meer voor nodig.

Ook voor klimaatdoelen geldt dat als boeren een extra bijdrage leveren, ze daar ook een vergoeding voor mogen verwachten. De landbouw zou geen klimaateffecten moeten hebben. Dat geldt bijvoorbeeld voor de landbouw in veengebieden. De doorgaande veenoxidatie en bodemdaling is ongewenst. Hier zijn dus andere landbouwvormen nodig. In de transitie naar die situatie kan ook tijdelijke steun vanuit het GLB worden verstrekt.

Het is goed om een onderscheid te maken tussen maatregelen die meer op Europees of op nationaal niveau kunnen worden ingevuld. Meer onderscheid tussen regio’s of lidstaten is goed als dit ervoor zorgt dat het maatschappelijk resultaat in elke lidstaat beter is. Ook binnen Nederland zou het accent per gebied kunnen verschillen: op de ene plek kan meer aan agrarische natuur worden gedaan, op andere plekken kan beter aan landschapskwaliteit worden gewerkt of akkerranden worden aangelegd. Het is daarbij wel een zorgpunt dat dit soort maatwerk voor een stevige toename van de administratieve lasten kan zorgen.

Aan de andere kant: als we alles op Europees niveau willen regelen kan dit leiden tot vergaande compromissen.

In het regeerakkoord lezen wij dat het nieuwe kabinet ook maatschappelijke tegenprestaties verwacht aan de directe betalingen. Wij denken dat de tekst in lijn is met de inhoud van de laatste kamerbrief van staatssecretaris Van Dam over dit vraagstuk: aan alle betalingen moeten maatschappelijke diensten worden gekoppeld.

Welk belang (op een schaal van 1 tot 5) kent u toe aan het doel risicomanagement binnen het GLB?

1

Wij zien eventuele tegenvallers in de bedrijfsvoering van een landbouwbedrijf als een bedrijfsrisico. Hier kan een bedrijf zich tegen verzekeren. Boeren kunnen hier al dan niet gezamenlijke voorzieningen voor treffen. Verzekeringen en crisisfondsen kunnen dus met privaat geld gevoed worden. Net zoals we dat ook van andere ondernemers verwachten.

De EU kan wel helpen dit soort voorzieningen tot stand te brengen. Enerzijds door belemmeringen weg te nemen, en anderzijds door kennisuitwisseling hierover te bevorderen.

Welk belang (op een schaal van 1 tot 5) kent u toe aan het doel voedselbeleid binnen het GLB?

3

Het GLB kent nu schoolprogramma’s en promotiecampagnes. Dat hoeft van ons niet. De EU is er niet om inwoners voedseladviezen te geven.

We vinden het belangrijk dat consumenten een eerlijke prijs voor producten betalen, met voldoende inzicht in waar ze voor betalen. Als we in Europa strengere eisen stellen aan productiewijzen dan in andere werelddelen, zal de communicatie daar over moeten gaan: waarom is er een prijsverschil, welke redenen liggen hieraan ten grondslag. Zolang dat prijsverschil beperkt is, zal de consument in overgrote meerderheid voor het Europese product kiezen. Dat zullen ze doen omdat het bijvoorbeeld niet bekend is met welke gewasbeschermingsmiddelen is gewerkt bij de productie in andere landen.

We moeten dus op weg naar true pricing. Dat wil zeggen dat we de maatschappelijke kosten die landbouw en voeding veroorzaakt, bij de kostprijs van de producten moeten optellen. Het is dus nodig om consumenten inzicht te geven in de productiewijze en de prijsopbouw, in dat opzicht zien we wel een rol voor voedselbeleid in het GLB.

Welk belang (op een schaal van 1 tot 5) kent u toe aan de doelgerichte betalingen in de tweede pijler (o.m. innovatie, agrarisch natuurbeheer, LEADER)?

In de tweede pijler zien we een koppeling tussen maatschappelijke doelen en betaling. Dat is goed en daarom krijgt dit onderdeel een:

5

Ook binnen de tweede pijler kun je een onderscheid maken tussen doelen die permanent of tijdelijke ondersteuning nodig hebben. Agrarisch natuurbeheer komt in principe in aanmerking voor permanente ondersteuning. Voor het agrarisch natuurbeheer is het langzamerhand tijd om een balans op te maken. Er is destijds gezegd: dit is de laatste kans voor agrarisch natuurbeheer, er zullen nu goede resultaten geboekt moeten worden. Tot dusverre hebben we de indruk dat er vooral in de beginperiode veel aandacht is gegaan naar de organisatieontwikkeling van de collectieven. De aandacht voor de inhoudelijke doelen lijkt hier onder te hebben geleden. Maar we hopen nog steeds dat de nieuwe collectieven een succes gaan worden.

 

 

 

Tags: , , , ,

Een reactie op “Interview Teo Wams en Kirsten Haanraads, Natuurmonumenten

  1. Een nuancering mbt het ondernemers risico is hier wel op zijn plaats. Landbouw is veel risicovoller door de enorme afhankelijkheid van weer en klimaat. Deze risico’s worden groter door klimaatverandering. De gewenste meer natuurlijke milieuvriendelijke landbouw levert in eerste instantie meer risico’s op voor de ondernemers. Omdat er minder sturingsmogelijkheden zijn. Reden genoeg om als samenleving deze risico’s te helpen verminderen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>