Actueel

Koppen bij elkaar voor effectievere vergroening

2 december 2014 |

Kunnen we toch nog meer uit de vergroening van het GLB halen? Die vraag stond centraal tijdens een rondetafelgesprek op 18 november tussen overheden, akkerbouwsector, natuurorganisaties en onderzoek. Positief verrassend: deze bijeenkomst werd georganiseerd door het ministerie van EZ en koepelorganisatie BoerenNatuur. Hoewel het ministerie verantwoordelijk is voor het nieuwe beleid en BoerenNatuur de landbouw vertegenwoordigt, zijn beiden kennelijk niet helemaal tevreden over dat wat op tafel ligt.

Er zijn eigenlijk twee ‘problemen’ als we kijken naar de vergroening van het GLB. Het eerste betreft de keuze voor maatregelen, en dan specifiek de optie vanggewassen ten opzichte van de optie equivalent pakket. Want alle goede bedoelingen ten spijt: het equivalente pakket – dat de meeste biodiversiteitswinst oplevert – is toch aardig ingewikkeld. Vanggewassen zijn voor de akkerbouwer veel eenvoudiger. Dat maakt het eigenlijke tot een oneerlijke keuze. De meningen zijn erover verdeeld, maar ik denk dat akkerbouwers echt massaal voor vanggewassen gaan kiezen.

Het tweede probleem is dat de vergroening van pijler 1 helemaal niet gekoppeld wordt aan het agrarisch natuurbeheer, ofwel pijler 2. Terwijl veel meer winst zou kunnen worden behaald als dat wel gebeurt.

Verbeteren van vergroening

Om meer winst te halen uit de vergroening van de landbouw, zijn 18 november enkele ideeën geopperd. Bijvoorbeeld om grond van waterschappen – denk aan schouwpaden – bij boeren in pacht te geven. Deze grond zouden boeren dan mee mogen tellen voor invulling van hun 5% EFA. Ik vraag me nog wel af wat dit netto voor natuur en landschap op gaat leveren, maar het is positief dat iedereen probeert acceptabele alternatieven te vinden voor vanggewassen. Én deze optie zou mogelijk al op korte termijn kunnen worden ingevoerd.

Zelf heb ik natuurlijk met argusogen naar de landschapselementen gekeken, die nu vanwege de ingewikkelde registratie nog niet zijn opgenomen in het equivalente pakket. EZ staat er positief tegenover maar denkt niet dat dit op korte termijn kan worden ingevuld. Ik denk daar anders over, en werk momenteel met Alterra concrete voorstellen uit.

Meer synergie met regionaal model

Dan is ook de optie genoemd om de vergroening in gezamenlijkheid te organiseren. Dat kan per 10 boeren gaan, maar ook volgens een regionaal model. Dat laatste heeft persoonlijk mijn voorkeur, dan kun je beter kijken waar je bepaalde maatregelen neerlegt en ook rekening houden met landschapsstructuren.

Bovendien zou deze optie – bijna vanzelf – zorgen voor meer synergie tussen pijler 1 en pijler 2. Om vergroening van pijler 1 gezamenlijk te organiseren heb je een zekere mate van sturing van de overheid nodig. Niks ligt meer voor de hand dan dit aan te laten sluiten bij de collectieven die straks ook het agrarisch natuurbeheer gaan organiseren. Natuurlijk moeten we eerst zorgen dat pijler 2 op de rails staat, maar daarna kunnen we kijken of vergroening van pijler 1 mee kan worden genomen. EFA’s kunnen dan worden ingezet voor pijler 2, en dat maakt het collectief slagvaardiger. Niet alleen vanwege het extra budget, maar ook omdat je meer boeren meekrijgt.

Onder echte productieboeren zal er toch wat aarzeling bestaan om voor agrarisch natuurbeheer bij een collectief aan te sluiten: je komt in een monster van regelingen terecht. Maar alleen pijler 1 via een collectief invullen is een stuk overzichtelijker en daarmee ook voor hen een mogelijkheid om aan te sluiten. Bovendien kan er gepraat worden over een functionele verdeling van de EFA, zodat sommige boeren misschien minder hoeven vergroenen. Het feit dat dubbele betalingen zijn uitgesloten, zou (althans in theorie) moeten uitsluiten dat deze samenwerking leidt tot minder inspanningen voor hetzelfde geld.

Voor alle ideeën geldt natuurlijk: voor zover mogelijk. Dat blijft de hamvraag, er is immers al een voorstel naar Brussel. Maar ik hoop dat we de mogelijkheden zoveel mogelijk benutten.

Gerrit-Jan van Herwaarden,
LandschappenNL

 

Tags: ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>