Over het GLB

Onderzoek

In de aanloop naar het huidige GLB is veel onderzoek gedaan, en nu, richting 2021, geldt hetzelfde. Een overzicht van onderzoeksrapporten, in chronologische volgorde.

2017

Vergroening, agrarisch natuurbeheer en collectieven: praktijkideeën voor een groenere landbouw

P. Terwan, J. van Miltenburg, A. Guldemond & A. van Doorn.

De budgetten voor vergroening van de landbouw kunnen veel effectiever worden besteed door ze onder te brengen in één stelsel van groenblauwe diensten, is de conclusie van dit onderzoek in opdracht van BoerenNatuur. Zie ook ‘Praktijkideeën voor effectievere vergroening’.

 

Klimaatmaatregelen en het gemeenschappelijk landbouwbeleid

Jan Peter Lesschen en Peter Kuiken

Het GLB biedt de mogelijkheid om klimaatmaatregelen op te nemen in de tweede pijler, maar hier wordt in Nederland tot nu toe weinig gebruik van gemaakt. De kans is groot dat dit meer wordt in de toekomst. Een verkenning van de mogelijkheden om klimaatmaatregelen in het GLB te versterken. Zie ook ‘Mogelijkheden voor klimaatmaatregelen in het nieuwe GLB’

 


2016

Improving market outcomes Enhancing the position of farmers in the supply chain

Cees Veerman e.a.

Adviesrapport voor de Europese Commissie, van de Agricultural Market Task Force (AMTF), voorgezeten door voormalige Nederlandse landbouwminister en hoogleraar Cees Veerman. Het rapport stelt onder meer dat een modern GLB boeren beloont die zich specialiseren in specifieke producten en die publieke diensten leveren. Ook pleiten de auteurs ervoor om het geld van de eerste pijler in te zetten als vangnet om schommelingen in de markt op te vangen. November 2016.

Lees ook: ‘Boeren belonen voor specialisatie en publieke diensten’ en ‘Zet directe betalingen in voor risicomanagement’

 

Research for Agri Committee – CAP Reform Post-2020 – Challenges In Agriculture

Dit onderzoeksrapport voor de Europese Commissie bundelt 3 onderzoeken: over directe betalingen  (Alan Matthews), over risicomanagement (Louis-Pascal Mahé en Jean-Christophe Bureau) en over de toekomst van plattelandsontwikkeling ( Thomas Dax en Andrew Copus).

In het rapport wordt onder meer gesteld dat de directe betalingen geen effectief instrument zijn om uitdagingen in de Europese landbouw aan te gaan, ze zijn niet eerlijk verdeeld en geen effectief gebruik van belastinggeld. De auteurs geven ook aan wat er hervormd zou moeeten worden. Oktober 2016.

Lees ook: ‘Derde pijler voor risicomanagement’.

 

Het blijft een uitdaging om cross-compliance doeltreffender en eenvoudiger te maken

Europese Rekenkamer

De Europese Commissie weet  niet of de cross-complianceregels van het GLB ook echt leiden tot een duurzamere en milieuvriendelijkere landbouw, concludeert de Europese Rekenkamer in een onderzoek naar de controlesystemen van cross-compliance. Oktober 2016.

 

Het GLB na 2020 – schets voor een herontwerp

Theo Vogelzang, Petra Berkhout, Anne van Doorn, Roel Jongeneel, Krijn Poppe, Bert Smit en Ida Terluin (LEI)

Onderzoek van het LEI  in opdracht van het ministerie van EZ, ter ondersteuning van de discussie over de toekomst van het GLB. De onderzoekers schetsen een GLB met 3 domeinen in plaats van 2 pijlers. Met daarbij drie grote vernieuwingen: financiële middelen komen niet langer alleen van de overheid, ook de voedselindustrie betaalt (en bepaalt) mee. De toeslagen in domein 1 zijn niet langer hectare- maar persoonsgebonden. En de doelen voedselbeleid en volksgezondheid worden toegevoegd. Om de context van het GLB goed in beeld te krijgen schetsen de onderzoekers 3 toekomstscenario’s. LEI-rapport 2016-009, april 2016.

Lees ook: GLB na 2020 – Scenario’s van het LEI uitgelegd

 

Research for Agri commitee – state of play of risk management tools implemented by memberstates during the period 2014-2020: National and european frameworks.

Isabel Bardají, Alberto Garrido (Coordinators, CEIGRAM) e.a.

Aan landbouw zijn risico’s verbonden. Factoren als bijvoorbeeld het weer kunnen het succes van een oogst voor een groot deel bepalen. Om met deze onzekerheid om te gaan hebben de EU-lidstaten, binnen de kaders van het GLB, hun eigen strategieën voor risicomanagement . De verschillen tussen de lidstaten zijn echter groot, zo blijkt uit dit rapport van de Europese commissie. Een overzicht, met aanbevelingen voor risicomanagement in het nieuwe GLB. Maart 2016.

 


2015

How much priority is given to nutrition and health in de EU Common Agricultural Policy?

Helen L. Walls, Laura Cornelsena, Karen Locka, Richard D. Smitha

Steeds vaker speelt de discussie om voeding en gezondheid ook onderdeel te maken van het landbouwbeleid. Maar hoeveel prioriteit wordt er eigenlijk nu gegeven aan het thema gezondheid binnen het GLB? Er is weinig oog voor gezondheid binnen de landbouw- en handelssector, concluderen deze onderzoekers. Ook is onduidelijk welke bevoegdheid Europa heeft om op gebied van gezondheid zich met lidstaten te bemoeien. December 2015.

 

Nationale monitoring en evaluatie van de vergroening van het GLB – Systematiek en nulmeting

Anne van Doorn, Wies Vullings en Rob Smidt

De effecten van de vergroeningsmaatregelen worden volgens Brussels protocol gemonitord (het Gemeenschappelijk Toezicht en Evaluatie Kader (GTEK)). Naast deze verplichte monitoring wil het ministerie van Economische Zaken de effecten van de vergroening ook nationaal monitoren. Alterra Wageningen heeft een systematiek  uitgewerkt die op nationaal niveau betekenisvol is en meteen ook bijdraagt aan de Europese monitoring. De resultaten kunnen gebruikt worden voor de EU mid-term review van het GLB in 2017. Alterra-rapport 2606, maart 2015.

 


2014

Inrichting operationeel Bedrijfsadviessysteem (BAS) – Aangepaste opzet naar aanleiding van herzienin Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

A.B. Smit, H. Prins en M.N.A. Ruijs

De Europese Commissie (EC) verplicht de lidstaten een adequaat Bedrijfsadviessysteem (BAS) te hebben, waarmee landbouwers ondersteund kunnen worden bij het voldoen aan de voorwaarden die gelden voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Vanwege de veranderingen in het nieuwe GLB moet ook dit BAS worden herzien. Het LEI (onderdeel van Wageningen UR) onderzocht in opdracht van het ministerie van EZ verschillende opties voor de invulling van het BAS. LEI-rapport 2014-029, november 2014.

 

Convergentie toeslagen Eerste Pijler GLB in Nederland, 2014-2019

Ida J. Terluin, Jakob Jager en Roel A. Jongeneel

De betalingen per bedrijf veranderen naar betalingen per hectare. In dit rapport berekent LEI Wageningen UR wat dit betekent voor de directe betalingen aan Nederlandse agrariërs. Er wordt gekeken naar diverse bedrijfstypen, bedrijfsgrootte en productie-intensiteit.

 

Evaluatie van gewassen als mogelijke equivalente maatregel voor ecologische aandachtsgebieden in het nieuwe GLB

Eefje den Belder, Hein Korevaar, Rob Geerts & Ben Schaap

Onderzoek naar de bijdrage van verschillende gewassen als mogelijk equivalente maatregel voor EFA’s. Plant Research International Wageningen UR, April 2014.

 

Kansen voor cultuurlandschappelijk erfgoed in het GLB

Annemiek van den Berg

De Dienst Landelijk Gebied heeft op verzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onderzocht hoe de zorg voor cultureel erfgoed een groter onderdeel kan zijn binnen de bedrijfsvoering van de agrarische sector. Het onderzoek is uitgevoerd binnen het programma Levend Landschap, onderdeel van de Visie Erfgoed en Ruimte. Quickscan, Dienst Landelijk Gebied en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

 

Convergentie toeslagen Eerste Pijler GLB in Nederland, 2014-2019

Ida J. Terluin, Jakob Jager en Roel A. Jongeneel

De betalingen per bedrijf veranderen naar betalingen per hectare. In dit rapport berekent LEI Wageningen UR wat dit betekent voor de directe betalingen aan Nederlandse agrariërs. Er wordt gekeken naar diverse bedrijfstypen, bedrijfsgrootte en productie-intensiteit. LEI Rapport 2014-001.

 


2013

A greener CAP: still within reach?

Paper over de stand van zaken rond de vergroening van het GLB.
Institute for European Environmental Policy (IEEP)

 

Financiële gevolgen Regeerakkoord en Meerjarig Financieel Kader van de EU voor de land- en tuinbouwEen vergelijking met andere mkb-sectoren

Venema, G., Van der Veen, H., Jongeneel, R., Jager, J., Silvis, H., Verhoeven, W. en Kwaak, T.

Onderzoek naar de gevolgen van het Regeerakkoord en het Meerjarig Financieel Kader voor de land- en tuinbouw. Het onderzoek is gericht op nieuwe maatregelen die gevolgen hebben voor de opbrengsten en kosten van de bedrijven, dan wel voor de te betalen inkomstenbelasting. LEI Wageningen UR, Den Haag.

 

High Nature Value farmland in Nederland – Handvatten voor beleidsimplementatie

A. van Doorn, B. Elbersen en M. van Eupen

Rapport over het areaal High Nature Value farmland (HNV) in Nederland – landbouwgebieden met een hoge biodiversiteitswaarde. In het rapport worden ook aanbevelingen gedaan om HNV (met het nieuwe GLB) te versterken. Alterra Wageningen UR.

 

Impact GLB2013+ op het Areaal Landbouwgrond in Nederland – Onderzoek naar de effecten van de nieuwe definitie landbouwgrond

M. Meijer, H. Janssen, J. van Os, R. Schuiling en I. Staritsky

Alterra Wageningen UR deed in opdracht van het ministerie van EZ onderzoek naar de effecten van de nieuwe definitie landbouwgrond in het hervormde GLB.

 

Monitoringsystemen voor plattelandsontwikkeling – Een actueel overzicht

A.B. Smit, J.H. Jager, H. Prins, J.W. Kuhlman, A.D. Schouten en G.S. Venema

Omdat effecten vaak pas op lange termijn zichtbaar worden en veel andere factoren van invloed zijn, is het lastig het plattelandsbeleid te evalueren. Het Landbouw Economisch Instituut heeft in opdracht van het ministerie van Economische Zaken een overzicht gemaakt van bestaande en nieuw ontwikkelde monitoringssystemen. Daaruit zijn 17 voorkeurssystemen naar voren gekomen die beleidsmakers, onderzoekers en andere betrokkenen helpt het plattelandsbeleid langjarig en goed onderbouwd te volgen. LEI Wageningen UR.

 

Nationale invulling Vergroening vanuit het perspectief van biodiversiteit

Anne van Doorn, Wies Vullings, Bas Breman, Berien Elbersen, Hein Korevaar, Marcel Meijer, Han Naeff, Gert-Jan Noij, Tom Kuhlman en Nico Polman

Het rapport adviseert over de nationale invulling van de vergroeningsmaatregel voor directe betalingen van het GLB vanuit het perspectief van natuur en biodiversiteit. Het rapport is als één van de bronnen gebruikt voor de Kamerbrief van staatssecretaris Dijksma van 6 december. Alterra Wageningen UR.

 

Providing agri-environmental public goods through collective action – Joint Working Party on Agriculture and Environment

Studie naar de meerwaarde en succesfactoren van collectief werken bij de uitvoering van agro-milieudiensten. De Nederlandse casestudie (Water, Land en Dijken) vindt u vanaf pagina 237. Organisation for Economic Co-operation and Development.

 

Toward effective nature conservation on farmland: making farmers matter

De Snoo, G.R., Herzon, I., Staats, H., Burton, R.J.F., Schindler, S. Van Dijk, J., Lokhorst, A.M, Bullock, J.M. Lobley, M., Wrbka, T., Schwarz, G., Musters, C.J.M.

Behoud van biodiversiteit en landschapskwaliteit op het platteland is ook een sociale uitdaging, stellen de auteurs in dit artikel. Om het gedrag van boeren te veranderen naar een duurzamer behoud van boerenland-biodiversiteit, zouden instrumenten gericht moeten zijn op het beïnvloeden van de individuele motivatie en het gedrag van boeren. Conservation Letters Volume 6, Issue 1, pages 66–72, February 2013.

 

Verkenning beleidsopties met betrekking tot het subsidiabel maken van grond in het kader van het GLB – Hectarebetalingen en dierpremies op landbouw- en natuurgronden

Roel Jongeneel en Bert Smit

De in ‘Het GLB naar 2020’ voorgestelde omslag van betalingen per bedrijf (bedrijfstoeslag) naar betalingen per hectare (flat rate) betekent een ingrijpende verandering voor de Nederlandse landbouw. Eén aspect daarvan is helder te krijgen welke gronden straks nog wel of juist niet in aanmerking moeten komen voor het ontvangen van ondersteuning vanuit de Eerste Pijler. Dit betreft met name de schapen- en zoogkoeienhouderij op gronden met een natuurfunctie. In de studie zijn twee opties voor ondersteuning van deze sectoren in kwetsbare gebieden onderzocht: een regionaal systeem met aangepaste betalingen per ha grond met natuurfunctie en een systeem met gekoppelde dierpremies. LEI Wageningen UR.

 


 2012

Common Agricultural Policy from 2014 – Perspectives for more Biodiversity and Environmental Benefits of Farming?
Policy recommendations from the project ‘Reform of the Common Agricultural Policy (CAP) 2013 and achievement of the biodiversity and environmental goals’

R. Oppermann, J. Gelhausen, B. Matzdorf, M. Reutter, R. Luick, S. Stein

Beleidsaanbevelingen uit het project ‘Reform of the Common Agricultural Policy (CAP) 2013 and achievement of the biodiversity and environmental goals’. In het onderzoeksproject werken drie Duitse onderzoekstinstituten samen, IFAB Mannheim, ZALF Muncheberg en HFR. Het werd gefinancierd door de German Federal Agency for Nature Protection (BfN) met bijdragen van de Federal Ministry for the Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety. Institute for Agro-ecology and Biodiversity (IFAB), Oktober 2012.

 

De effectiviteit van Agrarisch Natuurbeheer

Kleijn, D.

Paper geschreven in opdracht van de commissie Natuur en Landschap van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Aan bod komen de factoren die van invloed zijn op effectiviteit van agrarisch natuurbeheer, een overzicht van behaalde resultaten in Nederland in de afgelopen 15 jaar en de manier waarop effectiviteit verhoogd kan worden. Alterra, Wageningen.

 

GLB-hervorming 2014 – Effecten van toeslagvarianten voor de Nederlandse landbouw

Jongeneel, R., K. de Bont, J. Jager, A. van Doorn, H. Naeff en R. Smidt

Rapport van het LEI over de gevolgen van de overgang van historisch bepaalde toeslagen naar hectarebetalingen voor inkomsten van Nederlandse boeren. Niet alleen het voorstel van de Commissie, maar ook drie alternatieve invullingen van het beleid zijn onder de loep genomen. LEI-rapport 2012-014,juni 2012, Wageningen UR, Den Haag.

 

Invulling van vergroeningsprestatie in Ecologische aandachtsgebieden

H. Korevaar, met bijdragen van R. Geerts (PRI) en F. van Alebeek (PPO-AGV)

Rapport over de mogelijkheid om met de teelt van bepaalde gewassen te voldoen aan de vergroeningseisen.
Plant Research International, november 2012.

 

Kennis Online – Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Frank Bakema, Petra Berkhout, Bram ten Cate, Anne van Doorn, Henk Janssen, Jelle Maas en Henk Slijkhuis

Magazine over beleidsrelevant onderzoek van Wageningen UR, dit keer in het teken van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Aan bod komen onder meer vergroening, collectieven en de herverdeling van de landbouwsubsidies. Kennis Online, Wageningen UR, maart 2012, Wageningen.

 

Maatschappelijke baten van agrarisch natuurbeheer – Van agrarische ecosysteemdiensten naar collectieven van boeren en burgers

Schrijver, R.A.M. en Westerik, J.

Brochure over de baten die de maatschappij krijgt vanuit agrarisch natuurbeheer en welke mechanismen het niveau van de geleverde baten bepalen. Ook komt aan bod hoe anv’s hun diensten via een markt kunnen verhandelen. Extra aandacht is er voor coöperatieve zelfsturing. Alterra Wageningen UR.

 

Simplification of the CAP – Assessment of the European Commission’s reform proposals

P. Roza en T. Selnes

Rapport van het Landbouw Economisch Instituut waarin wordt onderzocht of de voorstellen van de Europese Commissie voor vergroening van het GLB ook daadwerkelijk leiden tot een vereenvoudiging van het beleid.
LEI-rapport 2012-011, Maart 2012, Wageningen UR, Den Haag.

 

Vergroening van het GLB door middel van Ecological Focus Area’s – Verkenning van doelen, randvoorwaarden, kosten en baten

A.M. van Doorn, T.C.P. Melman, W. Geertsema, B.S. Elbersen, H. Prins, A.H.F. Stortelder en R.A. Smidt

Vergroening van de directe betalingen is één van de belangrijkste onderdelen van de voorstellen van de Europese Commissie voor het nieuwe GLB. Het kabinet ziet vooral heil in de maatregel Ecological Focus Area (EFA), waarbij een boer zeven procent van zijn land moet bestemmen voor ecologische doeleinden. Alterra Wageningen onderzocht de doelen, randvoorwaarden, kosten en baten van deze maatregel. Alterra Wageningen, Alterra-rapport 2296, 2012, Wageningen.

 

Vergroening van het GLB: een analyse van de effecten van de voorstellen van de Europese commissie voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid 2014-2020

H. Westhoek, H. van Zeijts, M. Witmer, M. van den Berg, K. Overmars, S. van der Esch en W. van der Bilt

Rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) over de effecten van de voorgestelde vergroeningsmaatregelen in het Europese Landbouwbeleid. Deze hebben slechts een relatief kleine invloed op de verduurzaming van de landbouw, zo concludeert het PBL. Planbureau voor de Leefomgeving, februari 2012, Den Haag.

 


2011

Bedrijfstoeslagen na 2013; Omgaan met dalende bedragen

R. Jongeneel, C.J.A.M. de Bont, J.H. Jager, H. Prins, P. Roza en A.B. Smit

Naar verwachting zullen bedrijfstoeslagen door de veranderingen in het GLB voor veel landbouwbedrijven sterk dalen. In opdracht van het ministerie van EL&I geeft het Landbouw Economisch Instituut (LEI) inzicht in de gevolgen voor bedrijven met hoge toeslagen per hectare, het aanpassingsvermogen van zowel deze bedrijven als de ketens, en de mogelijke maatregelen die het ministerie zou kunnen nemen. LEI-Rapport 2011-062, November 2011, Den Haag.

 

EU policy for agriculture, food and rural areas

A. Oskam, G. Meester en H. Silvis

Deze Engelstalige publicatie is een volledig herziene versie van het boek over het Europese beleid voor landbouw, voedsel en rurale omgeving. Voor iedereen die meer wil begrijpen van het Europese beleid in de praktijk, welke alternatieven er zijn en wat we kunnen verwachten van toekomstige ontwikkelingen. Het boek biedt een systematisch overzicht en uitleg van het landbouwbeleid. Het is geschreven door experts met verschillende achtergronden en door auteurs die dicht bij de politieke besluitvorming staan. Wageningen Academic Publishers, 2011.

 

Marktbeleid voor groenten en fruit Aanbevelingen voor een Gemeenschappelijke Marktordening na 2013

F. Bunte, C. van der Lans, A. van der Knijff, R. van der Meer en E. Poot

Om de markt- en inkomenspositie van tuinders te verbeteren stimuleert Europa de sector om gezamenlijke marketingplannen te ontwikkelen. Deze plannen worden gesubsidieerd vanuit de Gemeenschappelijke Marktordening (GMO) voor groenten en fruit. Dit rapport evalueert de huidige regeling van 2009 tot en met 2013, en er worden aanbevelingen gedaan voor de vervolgperiode. LEI-Rapport 2011-064, November 2011, Den Haag.

 

Meer groei dan vergroening – Mogelijke gevolgen GLB 2014-2020 voor melkveehouders en akkerbouwers

J. Zijlstra, P.L. de Wolf, H. Prins, G.J. Doornewaard, A.B. Smit, C.H.G. Daatselaar, N.W.T.H. van den Berkmortel, W.C. van Cooten

Voor 35 melkveehouders en 12 akkerbouwers zijn de mogelijke gevolgen van de herziening 2014 van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de EU verkend. Gekeken is naar de resultaten voor strategie, inkomen en de deelname aan groenblauwe diensten. Livestock Research Rapport 445, Maart 2011, Wageningen.

 

Regionale & sectorale verdeling van Europese landbouwsubsidies in Nederland

A. van Doorn, H. Naeff, K. de Bont en J. Jager

Hoeveel steun ontvangen Nederlandse boeren op dit moment uit het GLB? En wat zijn verschillen tussen sectoren en regio’s? Relevante vragen, nu de hervormingen van het Europese landbouwbeleid steeds meer vorm beginnen te krijgen. Deze brochure geeft een overzicht van de verdeling van de betaalde inkomenssteun in 2009. Brochure van Alterra en LEI, Wageningen UR, Oktober 2011.

 

Richtlijnen voor vangnet calamiteiten landbouwmarkt

Meulen, H. van der, Asseldonk, M. van, Meer, R. van der

De overheid kan met een vangnet ernstige marktverstoringen opvangenveroorzaakt door klimatologische, veterinaire en fytosanitaire calamiteitenof tijdelijk lage prijzen. Het LEI geeft hiervoor richtlijnen in het onderzoek ‘Risicobeheer in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid; Invulling vangnet na 2013’. Het ministerie van EL&I wil inzage in welke instrumenten voor Nederland in het GLB na 2013 een rol kunnen spelen binnen een vangnet. LEI-rapport 2010-090, Januari 2011, Den Haag.

 

Vermaatschappelijking van het GLB; Kunnen Agrarische Natuurverenigingen inspiratie opleveren?

H. Prins en A.B. Smit, met medewerking van A.H.F. Stortelder (Alterra), J.M.G.A. Brokx en J.J.C.M. Hammerstein

De focus van prijs- en productondersteuning in de landbouw verschuift langzaam van de bevordering van voedselzekerheid naar het stimuleren van concurrentie- en innovatiekracht, duurzaamheid en plattelandsontwikkeling. ‘Vermaatschappelijking’ is daarbij een veelgehoorde term. Bedrijfstoeslagen zullen in de toekomst vaker gekoppeld worden aan het realiseren van maatschappelijke doelen. Hoe kan hier invulling aan worden gegeven? Om antwoord te geven op die vraag, is inspiratie opgedaan bij agrarische natuurverenigingen, onder meer met behulp van een workshop en door het afnemen van interviews. LEI-Rapport 2011-023, Maart 2011, Den Haag.

 

Vertrouwen in de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid

Termeer, K., Breeman, G., Zwaan, P.

Het doel van het huidige onderzoek is om een (tussen)stand van zaken te geven over de maatschappelijke dialoog in 2011 en om op basis daarvan adviezen te geven voor de verdere ontwikkeling van de dialoog. Belangrijk vraagstuk daarbij is hoe het nieuwe GLB verankerd kan worden in de maatschappij en hoe de verschillende betrokkenen het nieuwe GLB met vertrouwen tegemoet kunnen zien. Leerstoelgroep Bestuurskunde, Wageningen Universiteit, In opdracht van de Programmadirectie GLB, Ministerie van Economie, Landbouw & Innovatie.

 

Wel of geen suikerquotering? Economische gevolgen voor sector, keten, internationale marktverhoudingen en derde wereld

A.B. Smit, C.J.A.M. de Bont, J.F.M. Helming, M.G.A. van Leeuwen, R.W. van der Meer, P. Berkhout, M. van Dijk, S.R.M. Janssens en J.H. Jager

Wat betekent een afschaffing van de suikerquota? Met dit rapport hoopt het Landbouw Economisch Instituut (LEI) een bijdrage te leveren aan de discussie over de (on)wenselijkheid van afschaffing van het quotumsysteem. Als één van de belangrijkste uitkomsten vond het LEI dat de economische gevolgen van afschaffing voor de akkerbouw divers zijn en sterk verschillen per individueel bedrijf. LEI-Rapport 2011-056, Oktober 2011, Den Haag.

 


2010

Bijdrage GLB aan beleidsdoelen milieu, natuur en landschap – Een verkenning van de mogelijke inzet van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

H. van Zeijts, J. van Dam, K. Overmars, P. van Egmond, R. Kuiper, H. Lörzing, M. van Veen, H. Westhoek

Betaling aan boeren voor de levering van landschaps-, natuur-, en milieudiensten kan zorgen voor een mooier landschap, een rijkere natuur en een schoner milieu. Het PBL-rapport brengt de mogelijkheden van de landbouw om deze diensten te leveren in kaart en geeft een schatting van de kosten. Het geeft daarnaast handvatten voor het maken van keuzes over de inzet van het GLB-budget. Rapportnummer: 500136002. Publicatiedatum: 04-11-2010.

 

Een Veldleeuwerik zingt niet voor niets! – Schatting van kosten van maatregelen voor akkervogels in de context van een veranderend Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Bos, J.F.F.P., H. Sierdsema, H. Schekkerman & C.W.M. van Scharenburg

Als gevolgvan intensivering en schaalvergroting nemen de aan landbouw gebonden vogelsoorten op Europese schaal zowel in aantal als verspreiding af. Door hun verbondenheid met landbouw is het lot van akkervogels nauw gerelateerd aan de effecten van het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Afhankelijk van de uitwerking van het GLB na 2013 neemt de betekenis van gerichte betalingen aan de landbouw voor specifieke doelen, waaronder biodiversiteit, mogelijk toe. Dit rapport verschaft inzicht in de (kosten van) maatregelen die in de Nederlandse landbouw op landelijk niveau nodig zijn om biodiversiteitsdoelstellingen voor akkervogels te behalen. De geschatte kosten van de maatregelen lopen uiteen van minimaal enkele tientallen miljoenen tot maximaal €176 miljoen. Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, WOt-rapport 107.

 

Kansen voor een uniek gebied – Maatwerk voor GLB in Oost-Nederland

C. Rougoor, W. Tolkamp, G. Kuneman (CLM); K. de Bont, J. Jager, J. Helming, B. Smit (LEI)

“Kansen voor een uniek gebied. Maatwerk voor GLB in Oost-Nederland (2010)” vormt een verkenning van de mogelijkheden en gevolgen van aanpassingen van het GLB na 2014 voor de provincies Gelderland en Overijssel. De effecten op landbouw, natuur, landschap en milieu worden beschreven. De GLB-gelden kunnen een stimulans vormen voor beleidsdoelen op verschillende niveaus. In sommige gebieden kunnen de mogelijkheden voor toeslagen kleiner worden, waardoor Inkomens onder druk komen te staan. Maart 2010, CLM-rapport: CLM 729 – 2010, LEI-rapport: 10-041

 

Stimuleren van concurrentie en duurzaamheid bij nieuw Europees landbouwbeleid

Bont, K. de, R. Jongeneel, B. Smit, S. van Dijk en P. de Wolf

Onderzocht is welke instrumenten invulling kunnen geven aan de doelstelling versterking van de concurrentiekracht en duurzaamheid van de Nederlandse landbouw. Het onderzoek is gericht op de toepassing van het GLB na 2013. Hiertoe zijn bestaande instrumenten geïnventariseerd en beschreven en vervolgens aan de hand van een aantal criteria getoetst. Door  een enquête is de voorkeur van de agrarische ondernemers gepeild en is de mening van sector- en ketendeskundigen gevraagd. In het nationale beleid van enkele andere lidstaten is nagegaan of het suggesties biedt voor het beleid in Nederland. LEI-rapport 2010-095.

 

Naar Waarde besteed – Over de implementatie van de Houtskoolschets

Berkhout, P., A. van Doorn, C. de Bont, T. Hermans, H. Naeff en M.J. Smits

Dit onderzoek geeft aan hoe de implementatie van hoofddoel 2 van de Houtskoolschets, de beloning van agrarische activiteiten in maatschappelijk waardevolle gebieden, zou kunnen plaatsvinden  en welke keuzes nog gemaakt moeten worden om daadwerkelijk tot uitvoering over te gaan.

 

Themanummer Kennisonline Wageningen UR

Kennisonline heeft in april 2010 een themanummer gemaakt over het gemeenschappelijk Landbouwbeleid, met een blik op uitgevoerd onderzoek.

 


2009

Bedrijfstoeslagen en maatschappelijke waarden in Nederland – Een verkenning van opties

Smit, A.B., C.J.A.M. de Bont, A. van Doorn, J.F.M. Helming, J.H. Jager, M.G.A. van Leeuwen, R.W. van der Meer, H. Prins, H.B. van der Veen en J. Spruijt-Verkerke

In deze studie zijn vier opties doorgerekend over de mogelijkheden om bedrijfstoeslagen te verbinden met maatschappelijke waarden, in dit geval natuur, milieu en landschap. De onderzochte effecten betreffen naast natuur, milieu en landschap ook de inkomens, de toegevoegde waarde van de maatschappelijke diensten, de werkgelegenheid van betrokken agrarische bedrijven, sectoren, regio’s en agroketens en tenslotte de uitvoerbaarheid van de onderzochte maatregelen. Den Haag, LEI, maart 2009, Rapport 2009-013.

 

De toekomst van het Europese landbouwbeleid – Van maximale productie naar werken voor de samenleving van nu

H. Naeff, B. Elbersen en A. v. Doorn

Het Europese landbouwbeleid, zoals dat nu bestaat, vormt een antwoord op uitdagingen die niet meer actueel zijn. De behoeften van het platteland zijn veranderd, de verwachtingen van de samenleving ten aanzien van de landbouw eveneens. In deze nieuwe situatie past vernieuwend beleid. De groene organisaties pleiten er daarom voor om het gemeenschappelijke landbouwbeleid (het GLB) van de Europese Unie om te vormen tot een integraal beleid voor het landelijk gebied.   Stichting Natuur en Milieu i.s.m. de 12 Landschappen, Vogelbescherming en Natuurmonumenten. Utrecht, Mei 2009.

 

Gevolgen van EU-toeslagstelsels voor de Nederlandse landbouw

Bont, C.J.A.M. de, W.H. van Everdingen, J.H. Jager en A.J. de Kleijn

In dit rapport wordt de positie van enkele Nederlandse landbouwsectoren belicht vanuit de vraag of het toepassen van uiteenlopende stelsels van bedrijfstoeslagen door landen in de EU voor- dan wel nadelen biedt. Terwijl Nederland de bedrijfstoeslagen heeft gebaseerd op de historische referentie van individuele bedrijven, hebben onder meer Denemarken, Duitsland en Engeland geopteerd voor stelsels die gaan in de richting van gelijke bedragen per hectare per gebied. De effecten hiervan zijn nagegaan voor afzonderlijke bedrijfstypen, zoals akkerbouw-, melkvee- en varkensbedrijven. Rapport 2009-106.

 

Maatschappelijke prestaties – Meer publieke diensten en minder publieke lasten door de landbouw met behulp van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Westerink, J. et al.

De landbouw heeft zoveel meer te bieden dan voedsel. Ook moet het steeds duurzamer. Een lastige strategie voor de boer. Voor overheden is het een worsteling te sturen op verduurzaming en vermaatschappelijking van de landbouw, op een wijze die die politiek haalbaar en maatschappelijk en economische verantwoord is. Deze studie gaat over het vormgeven van maatregelen die de landbouw en de maatschappij dichter bij elkaar kunnen brengen. Ruim 200 praktische ideeën voor maatschappelijke prestaties zijn gebruikt voor de beleidsontwikkeling rondom het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid. Alterra-rapport 1961, ISSN 1566-7197, 2009, Wageningen.

 

Territorial distribution of CAP payments in the Netherlands and present and future environmental policy targets

B. Elbersen, A. van Doorn en H. Naeff

In dit onderzoek is in kaart gebracht waar de huidige landbouwsubsidies terecht komen en hoe zich dat verhoudt tot gebieden die kwetsbaar zijn of hoge natuurwaarden hebben, zoals bijvoorbeeld nitraatgevoelige gebieden, verzurings- en verdrogingsgevoelige natuur  en landbouwgebieden met hoge natuurwaarden (High Nature Value farmland).

 

Over het GLB