Actueel

Positionpaper WUR: 3. Vijf misvattingen rond landbouw en voedselproductie

14 september 2016 |

Het GLB moet duurzamer: veel stakeholders kunnen zich daarin vinden. Wageningen University & Research gaat verder en pleit voor een Gemeenschappelijk Landbouw- en Voedselbeleid. Tijdens de Mansholtlezing in Brussel op 9 september 2016 presenteerden Louise Fresco en Krijn Poppe hun positionpaper ‘Towards a Common Agricultural and Food Policy’. Deze week nemen we u stap voor stap mee door hun betoog. Natuurlijk horen we daarop graag ook uw verhaal.

Vandaag:

Misvattingen

Er zijn veel misvattingen die ontstaan rondom landbouw en voedselproductie. In hun paper behandelen Poppe en Fresco de vijf meest hardnekkige .

1. ‘Er is een crisis in de landbouw’

De landbouw zit niet in een crisis, ondanks dat de cijfers dit wel doen vermoeden. Steeds meer boerderijen worden verkocht en de productprijzen dalen. Daardoor wordt de roep om overheidsingrijpen versterkt. De realiteit is echter anders. De grondprijzen zijn flink gestegen en het gemiddelde sectorinkomen is 20% hoger dan in 2005. Doordat minder boeren bedrijven voortgezet worden lijkt zich een crisis voor kleine boerderijen voor te doen maar op sectorniveau gaat het juist goed. De boeren die overblijven, kunnen zo juist opschalen en productiever worden.

2. ‘Het is verkeerd dat de voedselketen zo geïndustrialiseerd is.’

Door de industrialisering van de voedselketen wordt er meer voedsel geproduceerd, kunnen we gevarieerder eten, veiliger eten en is voedsel veel goedkoper geworden. In de jaren ’50 gaven we nog 40  tot 50% van ons inkomen uit aan eten, nu nog maar 15%. Door internationale handel is er ook voedsel beschikbaar gekomen buiten de traditionele oogstmomenten.

De ontwikkeling van de voedselketen is gebaseerd op industrialisering en economische principes. Door economisering speelt de voedselketen in op de vraag van de consument. Hierdoor is er meer winst te halen voor zowel industrie als producent. Het oude beeld van ‘Old Macdonalds Farm’ met een gemengde kleinschalige boerderij gaat niet meer op. Romantici denken hier nog aan terug maar feit is dat dit al in de 19e eeuw aan het veranderen was.

Uiteraard is enige terughoudendheid begrijpelijk. Door schaalvergroting en industrialisering hebben ziekten (mond en klauwzweer, BSE) en schandalen zoals met paardenvlees een grotere impact, maar het is een misvatting om te zeggen dat de huidige voedselketen niet deugt. Een ommekeer naar volledige kleinschalige landbouw inclusief gegarandeerde kwaliteit duurzaamheid en veiligheid is dan ook niet realistisch.

3. Landbouw is DE oplossing voor landelijk gebied

Een derde misverstand is dat landbouw de drijvende kracht is achter het landelijk gebied. Landbouw en andere cultiveringsmethoden zoals bosbouw hebben het landschap wel grotendeels doen vormen, maar de economische impact van landbouw blijft klein in het landelijk gebied.

Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste is het aantal mensen wat werkt in de landbouw veel groter dan de bijdrage aan het Bruto Nationaal Product doet vermoeden. Dit weerspiegelt het lage inkomen wat veel boeren hebben. Ten tweede is het zo dat veel aan landbouw gelinkte werkzaamheden (verwerking van producten, accounting, banken, dierenartsen etc.) in urbaan gebied gevestigd zijn.

De realiteit is dat landbouw een kleine economische rol speelt in het landelijk gebied en in de ontwikkeling van het landelijk gebied. Bovendien blijkt het relatief duur te zijn om werkgelegenheid te creëren in de landbouw.

4. ‘Internationale handel is schadelijk’

Europa wordt vaak gezien als een groot importeur van goederen van over de hele wereld. Aan deze import worden vervolgens negatieve gevolgen voor het milieu gekoppeld waardoor internationale handel in een slecht daglicht komt te staan. Echter, het merendeel van ons voedsel is gewoon Europees. Van al het voedsel wat we produceren wordt slechts 25% naar buiten de EU getransporteerd. De waarheid is dat de EU een netto-exporteur is van voedsel en voer in plaats van een importeur.

Een veel gehoorde klacht is ook dat internationale handel leidt tot milieuvervuiling. Het is waar dat internationaal transport leidt tot meer CO2 emissie. Echter de emissie als gevolg van opslag, productie, verwarmen en koelen van producten en consumenten die naar de supermarkten rijden is vele malen groter.

5. ‘Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid is duur en leidt tot overproductie’

Veel mensen hebben nog de boterbergen en de wijnmeren op hun netvlies staan als het gaat om het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.  Deze waren het resultaat van een zeer effectief GLB wat de EU heeft veranderd van een netto importeur naar een netto exporteur. Dit succes heeft er ook toe geleid dat het systeem achter het GLB is veranderd. Het huidige systeem beïnvloed productieniveaus niet meer.

Een andere opvatting is dat het GLB duur is. Er gaat inderdaad 40% van de EU begroting naar landbouwbeleid, maar dit is dan ook een van de weinige zaken die op Europees niveau geregeld is. Zouden bijvoorbeeld sociale zekerheid en defensie ook EU beleidsposten worden dan zou landbouw in het niet vallen bij deze begrotingen.

Samenvattend

Door het brede publiek wordt het landbouw- en voedsel systeem niet goed begrepen. Innovaties lijken juist de misvattingen te versterken en de bereidheid om 40% van het Europees budget aan landbouwbeleid uit te geven daalt. Dit terwijl de last om de voedselketen te vernieuwen nu bij de zwakste schakel in de keten neergelegd wordt: de landbouw.

De grote uitdagingen voor landbouw en voedselproductie  zullen aangepakt moeten worden in de gehele keten en niet alleen in de landbouw. Boeren kunnen onderdeel zijn van de oplossing maar kunnen het niet alleen. Landbouwbeleid moet daarom uitgebreid worden naar een voedselbeleid wat de hele keten beslaat. Dit leidt tot een sterkere verbinding tussen landbouw, producenten en consumenten en maakt meer innovaties mogelijk.

Het hele positionpaper vindt u op www.wur.nl >

 

Tags: , ,

2 reacties op “Positionpaper WUR: 3. Vijf misvattingen rond landbouw en voedselproductie

  1. Met stelling 5. ben ik het eens. Bij alle andere stellingen heb ik veel vragen. Bijvoorbeeld, de EU is mogelijk wel netto exporteur van landbouwproducten, maar toch dik netto importeur van voedsel ? De economische rol van de primaire sector is niet groot, maar die van de hele keten wel en die keten vindt toch basis in de aanwezigheid van primaire productie ? Industrialisatie wordt gepositioneerd tegenover het geromantiseerde Ot en Sien plaatje. Maar moderne korte ketens hebben toch niets meer met Ot en Sien te maken ? Een Italiaans slow food bedrijf als La Vialla levert via internet aan tienduizenden vaste klanten. Maar … de stap naar de ketenbenadering is zeker een goede zaak. Zeer lezenswaardig is het komende advies van het ETP Food for Life; “Food for Tomorrow’s Consumer”. Dat er iets gaat veranderen, misschien zelfs kantelen, is zeker … !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>