Actueel

Positionpaper WUR: 2. Vijf belangrijke gebieden voor innovatie

13 september 2016 |

Het GLB moet duurzamer: veel stakeholders kunnen zich daarin vinden. Wageningen University & Research gaat verder en pleit voor een Gemeenschappelijk Landbouw- en Voedselbeleid. Tijdens de Mansholtlezing in Brussel op 9 september 2016 presenteerden Louise Fresco en Krijn Poppe hun positionpaper ‘Towards a Common Agricultural and Food Policy’. Deze week nemen we u stap voor stap mee door hun betoog. Natuurlijk horen we daarop graag ook uw verhaal.

Vandaag deel 2:

Innovaties

Uit de door Fresco en Poppe beschreven uitdagingen komen vijf onderling verbonden gebieden voor innovatie voort. Deze innovaties bieden mogelijkheden, maar maken tegelijkertijd het probleem ook complexer.

1.    Genetica

De grens tussen traditionele kweek en genetische modificatie vervaagt. Waar vroeger eindeloos doorkweken nodig was om een soort met de gewenste eigenschappen te krijgen kan dit met nieuwe gentechnologieën steeds sneller. Ongunstige genen worden uitgeschakeld, en gunstige genen worden toegevoegd

Nieuwe gentechnologieën maken het mogelijk om aan ‘precisie-kweken’ te doen. Er kan eenvoudiger ‘preciesievoedsel’ met een hogere voedingswaarde voor een specifieke groep consumenten gekweekt worden. De vervaging van de grens tussen traditionele kweek en genetische modificatie biedt grote kansen voor de voedselproductie maar tegelijkertijd zal het nieuwe maatschappelijke vragen oproepen.

2.    Digitalisering en big data

ICT is in het dagelijks leven een steeds grotere rol gaan spelen, zo ook in de voedselproductie. Er is een enorme toename van sensors, data, satellieten, robots en allerlei machines en in de toekomst zal dit alleen maar meer worden. Er wordt gesproken over een revolutie vergelijkbaar met de introductie van de tractor en chemicaliën in de jaren ’50.

Met big data en digitalisering zal de productiviteit een vlucht nemen. Tegelijkertijd biedt het kansen voor klimaat-slimme landbouw en de aanpak van milieuproblemen. Aan consumentenzijde wordt het gemakkelijker om gepersonaliseerd voedsel aan te bieden wat weer leidt tot een verbeterde gezondheid.

Tegelijkertijd is er ook een keerzijde aan de ‘ICT-vlucht’. Wie de Data bezit ontleent er macht aan en dat leidt tot ongelijkheid. En net als bij de vorige grote revolutie in de landbouw zal gelden; ga je mee in de ontwikkeling, dan blijf je. De achterblijvers maken kans het onderspit te delven.

3.    Energie en de Bio-based transitie

Toekomstige energieprijzen zullen sterk afhankelijk zijn van de ontwikkeling van zonne-energie, verbeterde gasproductie en -gebruik, en elektriciteitsvoorziening. In de toekomst zullen alle processen een minimale CO2-uitstoot moeten hebben. De vraag naar biobrandstoffen zal stijgen en die zullen via landbouw, bosbouw en recycling geproduceerd worden. Dit kan leiden tot zowel een bio boom (lage energieprijzen door een hoge productie) als bioschaarste (duur voedsel en energie als gevolg van een hoge vraag).

In het proces richting een CO2-neutrale wereld is efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen cruciaal. Voedselverspilling is hierbij een groot probleem. 30 tot 40 procent van het geproduceerde voedsel belandt namelijk niet op het bord van de consument. Door de hele keten zal daarom het verlies gereduceerd moeten worden.

4.    Naar een nieuwe voedselketen

Voor de ontwikkeling van een biobased economy is het vernieuwen van de voedsel- en voedingsketens een belangrijk innovatiepunt.  Door voedselproductie te linken aan de biobased economy kan het biomassa verlies geminimaliseerd worden. Voor producten van het land, als mogelijk vanuit de zee, moet gekeken naar de meest bruikbare bestemming.

De keten ‘Bodem – gewas – vee – mest – bodem biomassa’ moet gesloten worden om een hogere productiviteit te halen. Hiervoor zullen de ketens opnieuw ontworpen moeten worden. De voedselketen is niet meer een rechte lijn die eindigt bij de consument, maar zal een kringloop moeten worden.

5.    Sociale innovatie

Innovaties ontstaan niet enkel uit onderzoek of uitvindingen. Veranderingen in de wensen van de consument of hun houding tegen over voedsel (en de voedselindustrie) spelen ook een belangrijke rol. Vooral rond steden stijgt de vraag naar een combinatie van voedselproductie en andere functies als recreatie en natuur. De opkomst van stadslandbouw leidt ook tot nieuwe stakeholders in het voedselbeleidsvraagstuk. Betrokken burgers weten zich steeds beter te roeren, vooral via sociale media en dit beïnvloedt het beleidsproces.

De komende decennia zullen demografische veranderingen een belangrijke rol gaan spelen. De werkende bevolking zal krimpen, de competitie voor goed opgeleide werknemers zal toenemen. Boer zijn is nu weinig populair, vooral vanwege de lage lonen. In de toekomst zullen ICT en schaalvergroting dit gedeeltelijk oplossen. Om ook in de toekomst het beroep van boer aantrekkelijk te houden zullen goede opleidingen en fiscale regelingen nodig zijn.

Samenvattend

De komende jaren zal innovatie de gehele voedselketen veranderen. Dit geeft de mogelijkheid om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken, mits ze ondersteund zijn met een goed voedsel- en landbouwbeleid. Technologie zal een belangrijkere rol gaan spelen, wat nieuwe (ethische) discussies met zich mee zal brengen. Daarom is het belangrijk dat er een nieuw, integraal, beleid komt voor voedsel en landbouw wat de hele keten optimaliseert, van boerderij tot bord.

Het hele positionpaper vindt u op www.wur.nl >

 

Tags: , ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>