Actueel

Prikkels in het kwadraat

7 juni 2016 |

De meeste agro-bedrijven sturen actief mee richting duurzame landbouw. Zij maken daarbij nu geen koppeling met de huidige vergroeningseisen (met Veldleeuwerik als uitzondering). Ik zie zeker kansen dat bedrijven straks meebepalen hoe toekomstige vergroening doorwerkt. En zelfs een kans dat bedrijven meebetalen. Maar ook andersom: het GLB kan ook aansluiten bij initiatieven van agro-bedrijven.

Op dit moment stellen vrijwel alle bedrijven algemene eisen aan duurzame bedrijfsvoering, bijvoorbeeld via Globalgap. Aanvullend daarop vragen sommige bedrijven prestaties van boeren die niet alleen verder gaan dan goede landbouwpraktijk, maar ook dan de wet. Zuivelverwerkers als Cono Kaasmakers en FrieslandCampina belonen hun leden met een bonus op de melkprijs, bijvoorbeeld voor weidegang en het beheer voor weidevogels. Supermarkten stellen inmiddels hogere eisen aan beperking van residuen in groente en fruit dan de wetgever. Verpachters en financiers van landbouwgronden overwegen momenteel om per 2017 respectievelijk de canon en rente afhankelijk te maken van goed bodembeheer door de boer.

Je zou kunnen zeggen dat de markt momenteel meer stuurt op duurzaamheid dan het GLB – in elk geval de eerste pijler. Of, positiever: de overheid kan effectiever en actiever meesturen samen met marktpartijen: prikkels in het kwadraat.
Bijvoorbeeld: stel dat Nederland vergroeningsvoorwaarden introduceert zoals een verplichte akkerrand, een kruidenrand langs weilanden, echt permanent grasland, of behoud van bodemkwaliteit. Dan kan een voedingsbedrijf zijn inkoopvoorwaarden daarop aanpassen en/of prijsprikkels geven en zo een dubbele prikkel bewerkstelligen voor de boer.

Wishful thinking? Misschien. Een aantal grote inkopers in ons land zijn coöperaties. De leden-boeren bepalen daar uiteindelijk het beleid. Er zijn ingewikkelde zaken uit te zoeken rond overlappende private en publieke vergoedingen, met oog op staatssteun. En er moet afstemming zijn over controle en handhaving van de voorwaarden tussen overheid en keten. Dus of het lukt – onzeker. Dat het kan – dat lijkt me wel.

Feit is: bedrijven stellen meer dan ooit duurzaamheid voorop, als productievoorwaarde of als prestatie die beloning verdient. De overheid kan daar met de vergroening van het GLB prima op aansluiten. Zo krijgt de boer een eenduidig signaal en een dubbele incentive. Een prikkel in het kwadraat.

Gijs Kuneman,
Directeur CLM

 

Tags: ,

3 reacties op “Prikkels in het kwadraat

  1. Het is inderdaad niet te verwachten dat de consument grootschalig en uit eigen beweging kiest voor duurdere producten. Ook al communiceren we ons suf. Het mooiste voorbeeld was de boerin die ik in een bijeenkomst heel stellig hoorde zeggen dat het tijd wordt dat de consument een eerlijke prijs voor het product betaalt, maar bij navraag ook bekende voor de goedkoopste producten te gaan in de supermarkt.

    Uit de reactie van Gijs Kuneman is te lezen dat de supermarkten alleen in actie komen als er druk komt vanuit de NGO’s. Zol lang het nog niet uit eigen beweging komt hoeven we daar de oplossing ook niet van te verwachten.

    In mijn optiek zal het dus vooral vanuit de overheid moeten komen. Met regelgeving voor een (gezonde) ondergrens, aangevuld met prijsprikkels. Alles wat er bij komt via het bedrijfsleven is mooi meegenomen.

    Het valt me op dat vooral medewerkers van de overheid de oplossing verwachten van de consument en het bedrijfsleven en de rol van de overheid steeds kleiner maken. Is dit een trend of zie ik dat verkeerd?

  2. Helemaal eens met dat laatste punt, dat je eigenlijk wilt dat duurzaamheid via de markt betaald wordt, en dat dat dus betekent dat externe kosten in de marktprijs verwerkt moeten worden. Maar wel politiek uiterst taai en daarmee een toekomstdroom.

    Niet eens met je eerste punt. De consument zorgt niet voor verandering. Hooguit 20% van de consumenten is bereid structureel veel meer te betalen voor duurzamer eten. Albert Heijn komt in beweging vanwege vrees voor de reputatie, dus de druk van Wakker Dier en Greenpeace (en ik citeer hier een Public Affairs verantwoordelijke van die supermarkt). De burger via de NGO bepaalt de brede verduurzaming, niet de consument.

  3. Gijs is goed op de hoogte hoe het systeem werkt. Even over de incentive. Een stapje verder: bedrijven/inkopers stellen eisen aan duurzaamheid. Dat is pas echt mooi als die eis niet een gevolg is van regelgeving maar van de behoefte van de consument. Die wil er dan namelijk ook wel wat voor betalen. Dus wat mij betreft veel meer communicatie met de consument, veel meer in gesprek met artsen, diëtisten, schoolraden, een lesonderdeel voeding op elke school, budget voor bezoek van de jeugd aan boerderijen enz enz.
    Belangrijkste vraag blijft toch: hoe zorg je er voor dat de boer een eerlijk aandeel krijgt en blijft krijgen van de hogere prijs (en liefst iets overhoud na aftrek van de hogere kosten) ? Dan moet je toch aan marktregels gaan sleutelen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>