Actueel

Producentenorganisaties kunnen betere prijzen bedingen

15 maart 2017 |

In het huidige GLB bestaat de mogelijkheid voor primaire producenten om zich te organiseren in producentenorganisaties. De Europese wetgever zag dat de marktmacht te onevenwichtig verdeeld is, op deze manier kunnen boeren hun marktpositie versterken ten opzichte van de grote afnemers. In feite een vorm van risicomanagement. In Duitsland en Frankrijk bestaan dit soort producentenorganisaties al veel langer. Maria Litjens doet er onderzoek naar en belicht de voordelen én de haken en ogen.

Wat is het doel van zulke producentenorganisaties?

Producentenorganisaties hebben o.a. als doel het aanbod te bundelen, het aanbod af te stemmen op de vraag, de prijs te reguleren en meer kwaliteit en innovatie te realiseren.
Wat opvalt is dat bij het noemen van producentenorganisaties altijd naar het opheffen van de productschappen wordt gewezen. Terwijl dat echt iets heel anders is: een productschap was een overlegorgaan waarin meerdere schakels uit de keten zijn vertegenwoordigd, terwijl een producentenorganisaties echt een actor in de markt is; een horizontale organisatie van primaire producenten.

Weten die organisaties ook echt een betere prijs te regelen?

Het effect van een organisatievorm op de marktprijs blijkt lastig uit te drukken in harde cijfers. Wel zeggen Duitse en Franse landbouwers zelf dat ze een betere prijs krijgen; dat is hun motivatie om deel te nemen. Het is natuurlijk ook een hele logische gedachte: als je het aanbod bundelt heb je een groter marktaandeel en sta je sterker.

Is het een goede oplossing voor Nederland?

Dat verschilt per sector. Voor de Nederlandse zuivelsector bijvoorbeeld is het geen oplossing, die is georganiseerd in coöperaties – FrieslandCampina verwerkt 80% van de Nederlandse melk – en binnen coöperaties kunnen geen producentenorganisaties worden opgericht. Voor andere sectoren zoals de akkerbouw is het natuurlijk een mooie manier van risicomanagement tegen lage marktprijzen: je mag heel veel afspraken maken. Over hoeveel je levert, tegen welke prijs, onder welke minimumprijs je niet meer levert. Producenten staan zo veel sterker.

Waarom komen producentenorganisaties dan nauwelijks van de grond in Nederland?

Dat is niet helemaal waar: in de groente- en fruitteelt zijn er sinds de jaren negentig zo’n 15 producentenorganisaties – die overigens krachtiger zouden kunnen optreden als ze een unie zouden vormen, dat mag volgens de zelfde verordening. Maar verder geldt dat de Europese en Nederlandse regelgeving vaag is. Je moet als producentenorganisatie erkend wordt door de nationale overheid en werken aan de genoemde doelstellingen: bijvoorbeeld afspraken maken met je leden en de verkoopprijs bepalen.  Die doelen botsen natuurlijk met het verbod op kartelvorming. Voor autoriteiten is het vaak niet duidelijk hoe regels toegepast moeten worden en dus wat wel en niet mag. Dit komt ook doordat de uitleg van regels in richtsnoeren een eigen leven gaat leiden; voor een aantal specifieke productgroepen zijn cijfers genoemd, zoals met. max  15% van het marktaandeel levert zit je goed. Dat wordt dan al snel ervaren als een grens, terwijl het alleen een veilige haven is.. De  richtsnoeren zeggen niets over de regels bij een groter marktaandeel.

Hoe zouden de regels helderder geformuleerd kunnen worden?

Producentenorganisaties mogen aan een rij doelstellingen werken. Het zou goed zijn als die worden uitgewerkt in concrete activiteiten die je dan mag ontplooien. In Duitsland is het zo geformuleerd: als een producentenorganisatie in dat verband aan zijn doelstellingen werkt, dan geldt het kartelverbod niet. Een hele eenvoudige en doeltreffende formulering.

Wat zijn de haken en ogen?

Dat ligt vooral op politiek-bestuurlijk vlak en komt voort uit de onderlinge strijd op dat niveau tussen landbouw en mededinging. De huidige vaagheid van de regels is daarvan het resultaat en die vaagheid maakt dat mensen niet meer weten in welke mate ze in een PO mogen samenwerken, Als je de positie van de landbouw wilt versterken moet je als wetgever de verantwoordelijkheid nemen en de regels verhelderen ! Ik verwacht dat dat ook wel zal gaan gebeuren.

 

 

 

 

 

Tags: , ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>