Actueel

Stelling 4: Hectaretoeslagen zijn uit de tijd. We moeten naar persoonsgebonden toeslagen

2 juni 2016 |

Het huidige GLB is opgebouwd uit 2 pijlers. Vanuit pijler 1 ontvangen agrariërs inkomenstoeslagen, die gekoppeld zijn aan de hoeveelheid grond die zij bezitten of bewerken. Vanuit pijler 2 krijgt het plattelandsbeleid vorm, inclusief doelstellingen op het gebied van natuur en milieu.

Garantie voor regionaal ‘minimum-inkomen’

Er lijkt weinig draagvlak in de samenleving om tot in lengte van jaren grote bedragen uit te keren aan boeren in de vorm van inkomenstoeslagen . Zeker niet als het gaat om grote bedragen voor grote bedrijven en verpachtende grootgrondbezitters. We kunnen beter zorgen dat het geld terecht komt bij bedrijven die wel een steuntje in de rug kunnen gebruiken om te innoveren.

Daarom stelt het LEI voor om de inkomenstoeslagen uit pijler 1 los te koppelen van de hectares, maar wel weer te verbinden met  van het leveren van maatschappelijke diensten. De inkomenstoeslagen zouden een aparte plaats moeten krijgen in het nieuwe GLB, in de vorm van persoonsgebonden toeslagen. Regionaal ingevuld, gekoppeld aan vergelijkbare inkomens in andere sectoren in die regio. Die betalingen krijgen dan de vorm van een persoonsgebonden bedrag voor agrarische ondernemers, gebaseerd op een vergelijkbaar regionaal inkomen in andere sectoren van de economie.

Opplussen met duurzaamheidscontracten

Deze persoonsgebonden toeslagen kunnen dan eventueel ‘opgehoogd’ worden met een beloning voor duurzaamheidsprestaties, vanuit de andere pijler(s) of domeinen van het GLB.

Boeren, regio’s en ketenpartijen kunnen zo zelf de keuze maken of ze zonder groene verplichtingen hun inkomen uit de wereldmarkt willen halen. Of dat ze ook publieke goederen onder contract produceren en de consument nog een beetje mee laten betalen via een meerprijs voor duurzamere producten.

Wat vindt u?

Goed idee? Of moeten we de inkomenstoeslagen helemaal afschaffen?

Zijn er zo nog genoeg prikkels (én genoeg mogelijkheden) om groene en groen-blauwe diensten te leveren?

Is het een goed idee om subsidies per regio vast te stellen, en hoe zou dat dan uitgewerkt moeten worden?

Reageer hieronder! 

 

Tags: ,

12 reacties op “Stelling 4: Hectaretoeslagen zijn uit de tijd. We moeten naar persoonsgebonden toeslagen

  1. Henk, de Farm Bill is wel gewijzigd maar niet afgeschaft, nog steeds krijgen ook de USA agrariërs vormen van directe steun en voor zover ik weet is het beleidsinstrument niet gekort in budget ? Kun je meer details geven over de wijziging ? Wat kunnen we hier volgens jou van leren ?

    1. Annemiek, bij de Farm Bill is men afgestapt van de directe steun naar een steun die afhangt van een historische referentie, waarbij de agrariër alleen uitbetaald krijgt wanneer de opbrengsten onder een percentage van deze referentie komen. Hiervoor zijn in de VS twee systemen beschikbaar PLC en ARC. De agrariërs konden in 2015 voor één van de twee kiezen en dat geldt dan voor de hele programma periode.
      Het goede aan het systeem is dat de agrariër alleen uitbetaald bij lage opbrengsten.
      het mindere aan het systeem is dat de historische referentie gelijk blijft, ongeacht wat de agrariër verbouwd. Het kan dus zo zijn dat de agrariër mais verbouwd, die een goede opbrengst heeft. maar ook een betaling krijgt op basis van soja, die in dat jaar een lage opbrengst had.
      Een ander minder punt is dat de uitgaven voor de overheid veel meer kunnen gaan schommelen van jaar tot jaar.

  2. Een interessante parallel is de US Farm Bill van 2014 waarin het systeem van directe betalingen aan Amerikaanse boeren juist is afgeschaft. Reden is dat de publieke opinie niet langer accepteerde dat mais- en sojaboeren in de Mid West hoge subsidies kregen terwijl tegelijkertijd de marktprijzen van deze commodities sky high waren. Waarom zouden we EU-boeren een inkomenstoeslag geven bij hoge marktprijzen?

  3. Ik vind het een interessante denkrichting, maar wel kort door de bocht. Boeren zouden in mijn optiek veel meer ondersteund moeten worden voor hun inspanning, en niet voor het aantal hectaren. Je beloont dan ook de boeren die intrinsiek de motivatie hebben om de landbouw vooruit te helpen. Wel is de vraag: hoe en wat dan? We moeten er voor waken dat het allemaal niet nog ingewikkelder wordt. En maatschappelijke doelen gaan wat mij betreft verder dan alleen dierenwelzijn. Je moet ervoor zorgen dat landbouw in het algemeen continu in ontwikkeling blijft. Dat vraagt ook innovaties rond teeltmethoden en productieprocessen. En ik vind het ook legitiem dat boeren geld krijgen voor hun bijdrage aan het behalen van GLB-doelen wat niet vanuit de markt betaald wordt, onafhankelijk van hoeveel een Euro in elk land waard is.

  4. Ik wil ook één algemene reactie geven: de suggestie dat het draagvlak voor boerensteun afneemt wordt niet onderbouwd door de enquete die Europa ik meen jaarlijks houdt onder de bevolking. Daaruit blijkt juist een groot draagvlak voor het GLB, zelfs in Nederland. Wel wordt de enquete gehouden in een context waarbij eerst goed wordt geïnformeerd. Zit daar een aandachtspunt ? Ten minste interessant !

  5. Ik ben het ermee eens dat hectaretoeslagen uit de tijd zijn, maar ik vind niet dat we naar persoonsgebonden toeslagen moeten. Dat is geen fundamentele verandering: de boer blijft afhankelijk van subsidies, terwijl het inkomen uit de markt moet komen. Maar die markt heeft natuurlijk wel een bijzonder karakter; de landbouwmarkt is wereldwijd, bij overproductie heb je nauwelijks meer afzet dus lage prijzen. Ik vind daarom dat we terug moeten naar een markt- en prijsbeleid, dus een minimumprijs voor producten. Daarbij wel productiebeheersing, zodat we niet weer met bergen en plassen komen te zitten. Ook moeten we zeker niet terug naar exportsubsidies.
    Dit beleid zal het ene jaar meer kosten, en het andere jaar minder. Maar door het reguleren van de buitengrenzen voorkom je te grote fluctuaties, dus als het goed is valt dat mee.
    Het GLB is altijd bedoeld geweest als markt- en prijzenbeleid om daarmee zowel de voedselzekerheid als een mate van inkomen voor de boer te garanderen. Als je nieuwe doelstellingen wilt realiseren, zoals groene en groenblauwe diensten of andere maatschappelijke doelen, dan moet je daar een apart subsidieprogramma voor inrichten.

    1. Ik vind ook dat hectaretoeslagen niet werken, maar niet dat ze overboord kunnen. Dus zeker niet afschaffen. Wat dan wel … ik zie meer in een combinatie van markt- en prijsbeleid zoals jij Teun en een meer gericht toeslagenstelsel. Nou ja en zie verder mijn blog bij stelling 3.
      Het verleden heeft geleerd dat elk systeem een donkere kant (misbruik !) heeft, vraag is of de ideale constructie bestaat.
      Het zou mooi zijn als we deze discussie gebruiken niet om stellingen te betrekken maar om nu eens echt alle plussen en minnen op een rij te zetten.
      Ja, vele deskundigen zijn ons daarbij voor gegaan, maar even goed ligt er nog geen oplossing.

  6. Wonderlijk om de stelling in te nemen dat de ene vorm van toeslagen uit de tijd is en vervolgens te pleiten voor andere vormen. Mij lijkt dat alle vormen van toeslagen zo langzamerhand uit de tijd zijn. Je betaalt de bakker omdat hij je brood levert en de fietsenmaker om dat hij je fiets repareert. Dus voor de levering van goederen en diensten. Dat zou ook voor de landbouw moeten gelden. Voor de geleverde goederen betalen we een prijs. Voor sommige groene en blauwe diensten is het misschien noodzakelijk een betaling uit overheidsmiddelen te doen, zolang de levering van deze diensten (nog) niet onderdeel uitmaakt van de intrinsieke waarde van een geleverd goed. De vraag is vervolgens of die betaling wel uit Brussel moet komen. Meer voor de hand ligt deze uit regionale middelen te doen, zoals onder andere ook de SER in het verleden wel heeft aangegeven. Een mooier landschap of een grotere biodiversiteit maakt een regio meer waardevol en verhoogt daarmee de waarde van het onroerend goed in die regio. Dus waarom dan niet uit regionale belastingmiddelen betalen?

    Daarnaast is denkbaar dat zolang er nog Europese middelen voor het landbouwbeleid beschikbaar zijn, deze vooral in te zetten voor verduurzaming, innovatie en versterking van de concurrentiekracht van de sector. Dat is een lijn die de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI) al enkele jaren in verschillende adviezen bepleit. Ook Europese landbouwsubsidies hebben niet het eeuwige leven en komen steeds meer onder druk. Dit vanwege andere prioriteiten op de Europese begroting (eurocrisis, versterking Europese economie, vluchtelingenproblematiek) en vanwege de herverdeling van deze subsidies binnen Europa, wat vooral ook ten koste van het aandeel van Nederland in deze subsidiestroom.

    Een laatste optie zou zijn het hele systeem van inkomenstoeslagen in één keer af te kopen. Een idee dat ooit de door de Duitse hoogleraar landbouweconomie en later directeur landbouw van de OECD Stefan Tangermann als eerste is gelanceerd. Iedere boer die nu een toeslag ontvangt zou in plaats daarvan een waardepapier in de vorm van een obligatie krijgen. Dat papier geeft hem of haar het recht nog voor een bepaalde periode jaarlijks een bedrag te ontvangen, zonder aan enige verdere verplichting te voldoen. De ontvanger is zeker van het te betalen bedrag en kan daarmee in de loop van de jaren desgewenst zijn bedrijf aanpassen aan de situatie zonder toeslagen. Hij of zij kan ook het recht verkopen en daarmee zijn bestaande schulden aflossen of het bedrijf beëindigen. En ontvanger en overheid zijn niet langer opgezadeld met de administratieve en controletechnische rompslomp van een alsmaar meer aan randvoorwaarden gebonden en daarmee op zich al steeds minder houdbaar toeslagstelsel.

    1. Weinigen weten zoveel van het landbouwbeleid, ook internationaal, als jij Gerrit. Uiteindelijk kom je in de wereld van WTO terecht, waar de grote afspraken worden gemaakt die de macht over de prijzen bepalen. Een uiterst complexe en diffuse omgeving waar slechts een enkeling in thuis is. Niet voor niets zijn handelsronden inmiddels bijna niet meer uitvoerbaar. Hoewel ik gevoelsmatig grote twijfels heb bij je suggesties zou ik iedereen aanraden hier goed over door te praten. Waarschijnlijk zit er veel in. Zie ik het goed dat we dan in een heel andere beleidshoek terecht komen; nieuwe vormen van staatsteun ? Spannende input van onze meester !

    2. Wijlen Jan de Veer, directeur van het LEI, poneerde begin jaren ’80 al dezelfde ideeën over eindige inkomenstoeslagen en waardepapieren, een charmant idee om ooit van de toeslagen af te komen.

  7. Mee eens. Ik vind dat GLB-geld primair ingezet moet worden om boeren te belonen voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken en om ze daarin te ondersteunen.
    Aan hectarebetalingen hangt voor mij de gevoelswaarde van ‘boeren zijn een probleem’. Dat moeten we nodig omdraaien: boeren hebben namelijk een oplossing voor maatschappelijke problemen!

    1. Ook mee eens. Zou alleen het woord “persoonsgebonden toelage” consequent vervangen door “prestatiegebonden toelage”. Het huidige systeem is duidelijk een politiek compromis en iedereen voelt aan dat op den duurde EU-burgers van dit systeem af willen. Waarom moet een boer een hectare toeslag krijgen en mogen allerlei andere beroepsgroepen gewoon failliet gaan?
      En ja, boeren dragen niet alleen bij aan voedselproductie maar ook aan maatschappelijke doelen. En daar heeft een burger wél begrip voor. Daarom deugt het uitgangspunt van Hendrik Hoeksema.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>