Actueel

Voedselbeleid? Eerst een voedselstrategie!

7 maart 2017 |

Dat het GLB moet (en gaat) veranderen in de richting van een landbouw- en voedselbeleid, daar is Petra Berkhout (Wageningen Economic Research, voorheen het LEI) van overtuigd. Maar hoe dat beleid er concreet uit moet gaan zien, dat is een ingewikkelde kwestie. “Begin eerst eens met een voedselstrategie”, stelt Berkhout. “Zo kun je ook de ketenpartners betrekken.” We vroegen haar naar de haken en ogen aan een voedselbeleid, en hoe zo’n voedselstrategie er uit zou kunnen zien.

We moeten naar een voedselbeleid

Maatschappelijke discussies over dierenwelzijn; veranderende eetpatronen door bevolkingsgroei en verstedelijking, obesitas en andere voedingsgerelateerde ziektes, veelvuldig antibioticagebruik in de veehouderij met resistentie tot gevolg. Problemen die spelen binnen een heel ander systeem dan een halve eeuw geleden: grootschalig, internationaal, en met een voedselketen waarin toeleveranciers, verwerkers en retailers steeds meer macht krijgen. Daarom moeten we naar een voedselbeleid in plaats van een landbouwbeleid. Een beleid waarin de overheid zich, naast de boeren, ook richt op de andere belanghebbenden in het ‘voedselweb’. Dat is in het kort de gedachtegang van de WRR, in het rapport ‘Naar een voedselbeleid’ uit 2014. En daar staat Petra Berkhout volkomen achter.

Duurzaamheidsschema’s hebben GLB niet nodig

Er worden allerlei voorstellen gedaan voor een voedselbeleid, alleen worden die nog niet erg concreet. Krijn Poppe en Louise Fresco pleiten in hun position paper bijvoorbeeld voor een aparte pijler voor consumenten-voedselbeleid, maar vullen dat niet nader in.  “Dat we richting een voedselbeleid gaan is niet meer dan logisch”, zegt Berkhout. “Maar we lopen vast op de vraag hoe we de consument bereiken. Uiteindelijk is het GLB gericht op de producenten: sturen in de productie door gericht subsidies in te zetten, daar zitten de mogelijkheden. Het wordt al ingewikkelder als je de rest van de keten in dat beleid wilt betrekken. Je hebt natuurlijk duurzaamheidsschema’s, maar die kunnen in principe ook prima los van het GLB bestaan.”

Weinig aanknopingspunten voor consumentenbeleid

Nog lastiger wordt het als je consumentenkeuzes wilt beïnvloeden. Berkhout: “De link tussen productie en consumptie is maar heel klein. Als je de productie stimuleert of remt betekent dat niet dat mensen vanzelf minder of meer van dat product gaan eten. Je komt al snel terecht bij belastingen. En zelfs die hebben maar een beperkt effect. Kortom: het valt niet mee om consumenten goede keuzes te laten maken. Het huidige GLB biedt daarvoor nauwelijks aanknopingspunten.“

Eerst een voedselstrategie

Een Europese voedselstrategie ziet Berkhout als een goed vertrekpunt. “Daarin omschrijf je wat je als EU belangrijk vindt: het streven dat iedereen gezond en duurzaam eet, bijvoorbeeld – al verschillen de ideeën over een gezond dieet natuurlijk per lidstaat. Het streven om negatieve milieueffecten van de landbouw tegen te gaan, antibioticagebruik te beperken, meer plantaardige eiwitproducten aan te bieden. Beleid is een overheidsaangelegenheid, maar met een strategie kun je de hele keten betrekken en meenemen. Zo’n strategie maakt het ook mogelijk te toetsen of beleidsvoornemens passen bij de strategie, of er juist haaks opstaan.”

Discussie als opmaat

De komende hervorming zal het vooral nog gaan over het goed neerzetten van de vergroening, en het gericht inzetten van een vermoedelijk krapper budget. Maar de discussie over een voedselbeleid is een opmaat voor verdere verandering. “Ideeën ontwikkelen zich. Ik ben ervan overtuigd dat we over 10 jaar voedselbeleid hebben dat we nu nog niet kunnen voorzien. Dus laten we het er vooral nu al over hebben.”

 

 

 

 

Tags: ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>