“Public goods for public money”

Van links naar rechts: Sorin Caludiu Rosu Mares (staatsecretaris ministerie van Landbouw in Roemenie), Humberto Delgado Rosa (Directeur DG ENVI), Rudolg Mögele (Plaatsvervangen directeur DG AGRI), Johannes Kramer (gedeputeerde provincie Fryslan), Aldrik Gierveld (Plaatsvervangend DG Ministerie van LNV)

Het middagprogramma van de eerste dag van het CAP-congress in Leeuwarden (6-8 februari) gaf een mooie doorkijk in het hele GLB-proces waar we in zitten, op weg naar de nieuwe begrotingsperiode 2021 – 2027. De kritische wetenschapper, de betrokken ambtenaren van de EC, de provinciaal bestuurder en de ambitieuze boer gaven hun eigen visie. Het werd duidelijk dat er nog veel discussie gevoerd gaat worden. Maar ook dat er een rode lijn te trekken is: in alle bijdragen wordt aangedrongen op een verschuiving naar minder nadruk op inkomensondersteuning en meer op publieke middelen koppelen aan publieke doelen.

Beloning voor grondbezit

Hoogleraar Harald Grethe zette dit het scherpste neer. In zijn optiek is het hele verhaal waarop de inkomensondersteuning is gebaseerd onzin. Het veel aangehaalde argument dat er een inkomenskloof tussen boeren en andere beroepsgroepen bestaat, is volgens Grethe niet correct. Bovendien is zo’n inkomenskloof voor geen enkele andere beroepsgroep reden geweest voor gerichte financiële steun. Tenslotte merkt hij op dat als het al nodig zou zo’n inkomenskloof te repareren, een hectaretoeslag een slechte benadering is. Het gaat er van uit dat boeren met veel grond extra arm zijn.

Kortom: er is alle reden om het anders te gaan doen en af te stappen van dit inkomensdogma en vooral naar resultaat te gaan kijken. “Boeren hebben geld nodig om duurzaam te produceren en voor dierenwelzijn, maar niet voor het bezit van grond.”

Een nieuw GLB is ook nodig omdat het aan draagvlak verliest. Dat blijkt ook uit cijfers van DG-ENVI van de Europese Commissie: 64% van de boeren en 92% van de niet-boeren van mening is dat het GLB meer moet doen voor milieu en klimaat. Vanuit deze visie stelt Grethe voor om alle glb-middelen te koppelen aan het principe: public goods for public money.

Meer ruimte voor lidstaten

Zo ver is het nog niet in de voorstellen van de Europese Commissie, maar de EC schuift wel in deze richting. Zonder omwegen verklaren de EC-ambtenaren Mögele en Delgado Rosa (van resp. DG-AGRI en DG-ENVI) dat de vergroening in de huidige  periode is mislukt. Daarom wil de Europese Commissie het systeem graag vernieuwen. Dit steunt op drie bouwstenen: meer resultaat, versimpeling en meer zeggenschap voor de lidstaten. Door de lidstaten ruimte te geven om zelf invulling aan de doelen voor milieu en klimaat te geven, kunnen de maatregelen meer gebiedsgericht worden ingevuld. Dat moet het effectiever maken en tevens eenvoudiger. Er komen immers minder detailregels vanuit Brussel. Het is aan de lidstaten hoe ze de door de EC gestelde doelen gaan halen. Het biedt hen in ieder geval de gelegenheid om in te spelen op omstandigheden in regio’s.
Delgado Rosa voegt daar aan toe dat hij hoopt dat de gestelde doelen niet naar beneden worden bijgesteld in de komende periode waarin de lidstaten aan Nationale Strategische Plannen gaan werken en waarin de Europese Raad en het Europees Parlement zich over de voorstellen van de EC gaan buigen. Hij kijkt met weinig plezier terug naar de ervaringen in 2013.

Goede eco-schema’s

Johannes Kramer, gedeputeerde van de provincie Fryslan en gastheer van de conferentie, is de vertegenwoordiger van de regio’s. Hij is er van doordrongen dat de landbouw zal moeten veranderen en meer aandacht aan natuur en duurzaamheid zal moeten besteden. Om die reden ziet hij dan ook graag veel bruikbare eco-schema’s, de bouwstenen waarmee boeren worden aangemoedigd maatregelen te nemen die klimaat en milieu ten goede komen. In de komende dagen zullen een aantal goede Friese voorbeelden worden getoond in het programma van het congres.

Ook Alex Datema, voorzitter van BoerenNatuur, pleit voor nieuwe doelen in het GLB. Net als Grethe wijst hij er op dat nu vooral grondeigendom wordt beloond, terwijl het zo zou moeten zijn dat boeren worden uitgedaagd op het bereiken van duurzame doelen. Daar willen de collectieven die zijn aangesloten bij BoerenNatuur vanzelfsprekend graag aan bijdragen.

Zo blijkt iedereen het op hoofdlijnen eens te zijn. Dat geldt ook voor het publiek waar niemand reageert op de vraag of bij de aanwezigen de neiging bestaat om te gaan knagen aan de voorstellen van de Europese Commissie. Maar dat wordt misschien mede veroorzaakt door het beperkte aantal actieve boeren in de zaal: drie.

(Het CAP-congress is georganiseerd door de provincie Fryslan en het ministerie van LNV. Ongeveer 130 deelnemers hebben zich gebogen over de toekomst van het GLB na 2020. Er is ingegaan op de Nationale Strategische Plannen, eco-schema’s en de koppeling tussen pijler 1 en 2. In het excursieprogramma zijn mooie Friese voorbeelden voor eco-schema’s voor biodiversiteit en klimaat bezocht. Bericht over de afronding van het congres volgt.  Lees meer.)

 

De redactie van ToekomstGLB

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *